Deze zomer is er een retrospectief in Eye Filmmuseum, met Sydney Poitier en Denzel Washington.
Ik ken Sydney Poitier vooral van zijn rol in Porgy and Bess,
Porgy and Bess; Amerikaanse muziekfilm uit 1959, onder regie van Otto Preminger.
Gebaseerd op de gelijknamige opera uit 1935 van George Gershwin. De film is opgenomen met het 'Todd AO'-systeem, waarbij op een extreem breed scherm wordt geprojecteerd. De muzikale leiding was in handen van André Previn. In 1972 werd vertoning van de film verboden door de erven van Gershwin, omdat de film meer op een musical dan op een opera leek. Daardoor is de film thans moeilijk te vinden.
In 1959 overleed mijn vader. Mijn broer Gerard had toen verkering met zijn latere echtgenote, Joke. Joke nam mij mee uit naar deze film, in Concordia. Ik had nog nooit zoiets bijzonders meegemaakt, niet qua uitnodiging, niet qua pracht van een film!
Filmposter
Ik had ook speciale belangstelling voor Malcolm X, vanwege de historische figuur, én vanwege Denzel Washington, van wie ik een fan ben.
Malcolm X is een Amerikaanse film uit 1992, geregisseerd door Spike Lee, Naast Denzel Wshington speelt Angela Bassett als Malcolms vrouw.
Denzel Washington
Op de foto de echte Malcolm X. Het is het boekomslag van de autobiografie van X, zoals verteld door Alex Haley. Het boek is de basis voor de film.
Nog een keer, Malcolm X, geboren als Malcolm Little in 1925. Hij werd vermoord in 1965. Hij was een van de Amerikaanse leiders en woordvoerders van de Nation of Islam, een Afro-Amerikaanse moslimorganisatie voor gelijke rechten van de zwarte bevolking. Hij richtte de Muslim Mosque Inc en de Organization of Afro-American Unity op.
Tijdens zijn leven ontwikkelde hij zich van een kleine crimineel tot een van de militantste zwarte separatistische leiders van de V.S., die wereldwijde bekendheid verwierf als voorvechter van het panafrikanisme. Zijn "achternaam" X is een verwijzing naar het verleden van de Afro-Amerikanen die als slaven naar Amerika kwamen. Velen kregen daarbij dezelfde achternaam als die van hun eigenaren. De X duidt op het verlies van naam en identiteit.
Regisseur Spike Lee. Geboren 1957
Terzijde:
Voor deze film van Spike Lee, ook met Denzel Washington, zieMIJN BLOG.
Mijn reactie op Malcolm X:
Ik wilde de film destijds, in 1992, niet zien. Ik schuwde het geweld.
Mijn interesse was gewekt door de documentaire over James Baldwin. In de zestiger jaren werden er drie zwarte leiders vermoord: Martin Luther King, Medgar Evers, en deze, Malcolm X. Had dat te maken met het feit dat de sociaaleconomische achterstand van de zwarten in de strijd betrokken werd? Dat beweert James Baldwin.
De film Malcolm X is voor deze tijd wat traag. Dans-scenes duren bijvoorbeeld erg lang, wat wel leuk is om te zien, maar het kan best wat korter.
Malcolm X heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt. Hij was zoon van een dominee, maar werd bekeerd tot de islam toen hij in de gevangenis zat. Ik vond dat best indrukwekkend, want degene die hem bekeerde was erg idealistisch. Later corrumpeerden die grote voorbeelden.
Elijah Muhammad, 1897-1975.
Hij was de oprichter en leider van de Nation of Islam. Elijah Muhammad beweerde dat hij in 1931 het woord van Allah ontvangen had. Diens leer werd de basis van de theologie van de Nation of Islam. Hij raakte in opspraak toen hij diverse verhoudingen bleek te hebben met vrouwen. Deze affaire leidde tot een breuk tussen Elijah Muhammad en Malcolm X.
Uiteindelijk zal de moordenaar komen uit de Nation of Islam. X wordt doodgeschoten tijdens een speech, vooraan in het publiek zitten zijn vrouw en jonge kinderen.
De geschiedenis herhaalt zich in zijn leven: in zijn jeugd werd hun huis in de brand gestoken door de Ku Klux Clan, nu, aan het eind van zijn leven, is er diezelfde gebeurtenis en moet zijn gezin zien te ontkomen. Zijn vader werd zeer waarschijnlijk ook vermoord.
Het is ook verdrietig te zien hoe het idealisme van de Nation of Islam verdwijnt. Zoals veel goeroes meent de leider Elijah Muhammad zijn seksuele uitspattingen te kunnen rechtvaardigen omdat hij een man Gods is. Zijn zaad moet geplant!
Ook de idealist die Malcolm in de gevangenis uit de ellende wist te praten, loopt later met een geweer rond; we herkennen in hem de oude idealen niet meer.
De reden dat Malcolm Little zich bekeerde tot de Islam, was de gedachte, dat alle zwarten moslim waren vóór ze naar Amerika werden verscheept als slaaf. In Amerika streefde de nation of Islam dan ook segregatie na.
Na de moord op Kennedy sprak Malcolm X zich laatdunkend uit over Kennedy: "The chickens are coming to roost", oftewel: 'boontje komt om zijn loontje'. Elijah legde hem toen drie maanden een spreekverbod op. Gedesillusioneerd verliet Malcolm de Nation of Islam.
Hij hield ook nog een bedevaart naar Mekka, die hem zeer inspireerde. Verder is hij bekend door het oprichten van tempels, en zijn relatie met Cassius Clay, later Mohammed Ali genoemd, Boxer.
In de jaren zestig staat X bekend als de radicale tegenhanger van dominee Martin Luther King.
Malcolm X hier samen met Cassius Clay, voor diens bekering tot de Islam.
1964
Trailer film.
Trailer van de docu-serie.
Op Netflix is een zesdelig serie te zien onder de titel: Who killed Malcolm X? De film bepleit dat twee mannen onschuldig veroordeeld zijn, en 20 jaar vastgezeten hebben. Een van hen is al overleden.
Dit is een biografische film, over Neil Armstrong, de man die als eerste voet op de maan zette.
Neil Alden Armstrong (1930 - 2012);
Amerikaan die in 1969 als eerste mens voet op de maan zette. Naast astronaut was hij gevechts- en testpiloot, luchtvaartkundig ingenieur en hoogleraar.
De film is deels gebaseerd op het boek van James R. Hansen,
Biografie, boek. Verschenen in 2005.
Officiële biografie van Armstrong, die op 20 juli 1969 als eerste mens op de maan liep. Het boek beschrijft Armstrongs betrokkenheid bij het ruimteprogramma van de Verenigde Staten, met als hoogtepunt de historische Apollo-11- missie), en beschrijft Armstrongs persoonlijke leven en opvoeding.
James R. Hansen, geboren 1952; hoogleraar geschiedenis. Auteur van de biografie.
Het boek werd aangepast in de film. We krijgen in de film heel spectaculaire staaltjes te zien van de experimentele vluchten en simulaties van Armstrong. Dicht op de huid komen de risico's die er aan zijn werk zitten.
Naast die technische én spectaculaire beelden - ook de eerste stappen op de maan - laat de film zien hoe Armstrongs werk doorwerkt in zijn gezinsleven.
Zijn kleine dochtertje sterft in het begin van de film aan een hersentumor.
Ryan Gosling, als Armstrong, met zijn ten dode opgeschreven kind.
Armstrong is geen man van woorden, hij praat niet met zijn vrouw of kinderen. Die doorstaan al hun angsten tijdens de vlucht van hun man en vader alleen.
Hier met één van zijn twee zoontjes.
Claire Foye speelt Janet Armstrong. Hier zit ze helemaal alleen te kijken naar de stappen van haar man op de maan.
Dat persoonlijke deel van het verhaal is echt dramatisch. Armstrongs vrouw eist bij voorbeeld op een zeker moment dat Armstrong zelf zijn twee zoontjes inlicht of hij wel of niet terug zal komen.
Tijdens het kijken werd ik weer terug-geslingerd in de tijd, ten slotte maakten wij die ruimtevlucht live mee.
Trailer
Damien Chazelle, regisseur.
Boven en onder: ook de samenwerking met de collega's komt aan bod. Armstrong verliest ook collega's.
Neil Armstrong met zijn gezin zoals het in de film voorkwam; vrouw Janet en twee zoons.
Photograph: Altitude Film Entertainment
Het huwelijk hield niet stand, ze scheidden, en Armstrong hertrouwde. Dat stuk van zijn leven is geen onderdeel van de film.
Ik vond deze foto, verdwaald in mijn Documenten. Ik was getroffen door de schoonheid van het plaatje. Ik was met Blake bezig toen ik DIT BLOGschreef. Het moest nog een plaatsje hier krijgen.
William Blake, geschilderd door Thomas Philips.
William Blake (1757 - 1827) was een Engels schrijver, dichter, tekenaar, schilder en graveur.
Vertaling door Jan Meijer, 1956, een 'dorre professor' volgens nieuwe vertaler Boland.
Ik begon met het tonen van drie edities: Schuld en boete is de oude titel; van Misdaad en Straf geef ik twee tegengestelde vertalers: Jan Meijer vertaalde zo nauwgezet mogelijk. Hans Boland ook, maar met een andere opvatting: de tekst moest qua gevoelswaarde overeenstemmen met hedendaags Nederlands. Boland vertaalt vrijer. Hij noemt Meijer 'een dorre professor'. Zie DEZE SITE.
Ik heb daar een andere opvatting over: ik heb vier versies van Misdaad en straf onder ogen gehad. De oudste droeg nog de titel: Schuld en Boete - zo stond hij ook bij mijn ouders in de boekenkast. Else Bukowska's vertaling (1946), die verscheen in de reek: De Onsterfelijken, Meesterwerken uit de Wereldliteratuur, had al de 'nieuwe' titel: Misdaad en Straf. De andere die ik las, was een uitgave van Het Spectrum. Er stond geeneens de naam van een vertaler in. De derde was de nieuwste, de reeds genoemde, van Hans Boland. De vierde die ik binnen handbereik had kwam uit de boekenkast van mijn overleden broer, een uitgave van Het Beste. Ik heb die niet verder bekeken.
Lees je de versies naast elkaar, dan valt op hoe verschillend ze van elkaar zijn. Halve zinnen ontbreken bij de een of de ander; er staan woorden met een totaal andere betekenis of gevoelswaarde. Wat heeft er toch in het Russisch gestaan, vraag je je af.
En dat is dan ook precies de reden dat ik een beetje verlang naar dat werk van 'die dorre professor': ik neem toch aan dat ik die op zijn woord mag geloven...
Anderzijds vond ik drie vertalingen wel weer genoeg....
Volgens Wikipedia is de reden van de verschillende vertaling, dat de oudere vertalingen via het Duits in het Nederlands kwamen.
Rodion Romanovich Raskolnikov is een 23-jarige man die wegens geldgebrek zijn studie in de rechten moest opgeven en nu in een achterbuurt van St. Petersburg woont. Zijn armoede isoleert hem van de rest van de wereld. Nadat hij zijn laatste kostbare bezit, het horloge van zijn vader, aan een woekeraarster heeft verkocht, komt een idee bij hem op: is een moord moreel aanvaardbaar als dit leidt tot een verbetering van de menselijke conditie? Na enige tijd besluit hij om de woekeraarster te vermoorden, maar zijn plan verloopt niet zoals voorzien, want hij is genoodzaakt om een dubbele moord te plegen. Hij kan weliswaar de moord rationeel voor zichzelf goedpraten, maar wordt niettemin verteerd door wroeging en schuldgevoelens. Hij realiseert zich door deze schizofrene houding dat hij niet kan hopen op vergeving en dat hij nooit een groot man zal zijn.
Na een aantal dagen bedlegerig te zijn van koorts, krijgt Raskolnikov het waanidee dat iedereen die hij ontmoet hem van de moord verdenkt, en hij wordt bijna gek. Hij ontmoet echter Sonja Semionovna, een jonge prostituee waar hij verliefd op wordt. Dostojevski gebruikt deze relatie als een allegorie van Gods liefde voor de gevallen mensheid en de verlossingskracht van de liefde. Maar Raskolnikovs schuld zal uiteindelijk alleen worden ingelost door zijn bekentenis van de moord en zijn straf: deportatie naar Siberië.
Raskolnikov (links) en de alcoholist Marmeladov,
in 1874 afgebeeld door de Russische kunstenaar Michail Petrovitsj Klodt
Achtergronden:
Er is heel, heel veel geschreven over dit boek. Belangrijk vond ik, dat Dostojevski een meesterwerk schreef wat betreft de psychologie van de personages. Vóór Freud, gaf hij blijk van een groot inzicht in de menselijke ziel. Geen enkel karakter is 'plat', dat is heel opmerkelijk en verrassend. Ook hoe die karakters op elkaar botsen. Of elkaar spiegelen, enzovoorts.
Het onderwerp haalde Dostojevski uit zijn eigen ervaringen in de gevangenis. Hij had zelf een tijd vastgezeten, en daar gezien hoe slecht sommige mensen in die omstandigheden er dikwijls aan toe waren.
Hij heeft zijn sociale bewogenheid heel goed onder woorden gebracht. Ik was diep onder de indruk te lezen onder welke erbarmelijke omstandigheden mensen leefden; drankzucht, geldgebrek, uitbuiting door woekeraars (zelf ook armelui!), honger, ziekte.... Het boek verscheen ook in een tijd dat het socialisme begon te leven. De waarachtige uitbeelding van de leefomstandigheden vind ik fenomenaal.
Uiteraard kreeg ik precies dezelfde indruk bij Tsjechov over armoede, barre leefomstandigheden. Niets nieuws in dat opzicht, al pakt Dostojevski het heel anders aan dan Tsjechov - op de verschillen tussen beiden ga ik nu niet verder in.
Fjodor Michajlovitsj Dostojevski
1821-1881
Nu het verhaal bekend is (zie Plot) lijkt het mij het belangrijkste om de personages onder de loupe te leggen.
De beste informatie daarover, met de meeste studies, is op Russische sites te vinden. Ik googelde met de Russische titel. Via de Google-vertaling kwam ik zo bij voor mij leesbare informatie.
Ik geef enkele hoofdfiguren en van hen belangrijke karaktertrekken. Voor nadere informatie verwijs ik naar de betreffende websites: De Russische Wikipedia en Literaturus.
Lijst van personages Schuld en Boete
(Misdaad en Straf, F. Dostojevski)
Raskolnikov Rodion Romanovich Raskolnikov is een voormalig rechtenstudent aan de
universiteit van Sint Petersburg. Hij is knap, intelligent, goed opgeleid,
trots, maar arm, hij is 23 jaar oud. Hij kwam 3 jaar geleden naar St.
Petersburg vanuit de provincie om te studeren. Een paar maanden geleden stopte
hij met zijn studie wegens geldgebrek. Raskolnikov vermoordt de oude vrouw, een woekeraarster om zijn theorie over gewone en grote mensen te testen.
Wat uitgebreider over Raskolnikov:
Dostojevski's kladversies bevatten aantekeningen met betrekking tot het psychologische portret van Raskolnikov - de schrijver was van plan de hoofdpersoon kwaliteiten te schenken als "exorbitante trots, arrogantie en minachting voor de samenleving"; tegelijkertijd werd benadrukt dat hij ook wat despotisch is. Tijdens het werk werd het beeld van het personage echter gecompliceerder; het bewijs hiervan is het oordeel dat zijn universiteitskameraad Dmitri Razoemichin over Rodion gaf: "Het is alsof twee tegengestelde karakters om de beurt in hem naar boven komen." Aan de ene kant is Raskolnikov somber, somber, geheimzinnig; aan de andere kant is hij in staat tot oprechte spontaniteit. Bij voorbeeld: als hij voor het eerst het huis van de Marmeladovs binnengaat, legt hij onopvallend al zijn geld bij het raam in hun kamer nee. Ook verdedigt hij Sonya, die door Loedjin beschuldigd wordt van diefstal; zijn genegenheid voor mensen wordt soms geboren uit medelijden, en daarom herinnert hij zich warm het "zieke meisje ... lelijke meisje" - zijn eerste liefde. Tegelijkertijd schermt Rodion zich bewust af van de samenleving - zelfs tijdens zijn studie aan de universiteit "vervreemdde hij iedereen, ging naar niemand toe en was zwaarmoedig." In zijn isolement lijkt hij op een andere literaire figuur van Dostjevski, Ivan Karamazov.
Interessant is ook dat Raskolnikov van uiterlijk verandert gedurende de geschiedenis. Aan het begin van het werk wordt Raskolnikov beschreven als een lange, slanke jonge man "met mooie donkere ogen", "opmerkelijk knap". Verderop in het verhaal krijgt hij een andere portretbeschrijving: na de misdaad lijkt hij op een man die zware fysieke pijn nauwelijks kan overwinnen: "Zijn wenkbrauwen waren verschoven, zijn lippen waren samengedrukt, zijn ogen waren ontstoken." De auteur paste een vergelijkbare "methode van dubbele portretten" toe op de beschrijving van het uiterlijk van andere personages - in het bijzonder Sonya en Svidrigailov. Met deze artistieke techniek kon de schrijver laten zien dat zijn helden in korte tijd een reeks moeilijke beproevingen doormaakten die hun uiterlijk beïnvloedden. De misdaad van Raskolnikov heeft een voorgeschiedenis. Vóór dat de moord echt aan de orde is, schrijft Rodion Raskolnikov eerst een artikel, dat rechercheur Porfiri Petrovitch doorziet als een soort proefballonnetje. Vervolgens laat Rodion een hele redenering/berekening los op zijn daad: met zijn misdaad zou hij, Raskolnikov, goedmaken wat de woekeraarster de wereld heeft aangedaan: "Eén dood en honderd levens in ruil."- Pas in laatste instantie dringt het bewustzijn door dat hij gewoon een moord heeft gepleegd.
Raskolnikov, uitgebeeld door P.M. Boklevski.
Het door Raskolnikov gekoesterde moordplan had best een 'donkere fantasie' van hem kunnen blijven.... Ware het niet dat de held van zijn moeder, Pulcheria Alexandrovna, een brief ontvangt, waarin 'zij, vertelt, dat Doenja, de zus van Rodion Romanovich, die als gouvernante in het huis van Svidrigailov heeft gewerkt., gedwongen wordt haar betrekking te verlaten omdat Svidrigailov haar seksueel belaagt.
In die omstandigheden heeft Avdotja Romonovna, Doenja, geen andere opties om het gezin te redden van geldgebrek, dan door te trouwen met Loedjin. Vanaf het moment dat de brief wordt ontvangen, veranderen de abstracte "rekenkunde" en de al even abstracte theorie van Raskolnikov "in een motor die op volle snelheid draait."
Buiten dat was hij geobsedeerd door zijn moordwapen, de bijl. Vandaar dat hij nogal gemakkelijk een tweede moord begaat, op Lizavjeta.
Ten slotte is er het nodige gezegd over het Napoleontische aspect bij Raskolnikov: een grootheidswaan, zoals in Dostojevski's tijd wel meer mensen nog door Napoleon geobsedeerd waren. Porfiri Petrovitsj zegt tegen Raskolnikov: "Wie in Rusland beschouwt zichzelf nu niet als Napoleon?"
Maar Raskolnikov mag zich een Napoleon gewaand hebben - in werkelijkheid wist hij al dat hij een moordenaar was, een zwak mens.
Woekeraarster Alena Ivanovna, uitgebeeld door
P.M. Boklevsky.
Alena Ivanovna Oude vrouw, pandjesbaas Alena Ivanovna, 60-jarige
geldschieter, weduwe van een ambtenaar. Slechte,
hebzuchtige, harteloze vrouw. Thuis heeft ze een eigen pandjeshuis: mensen
verpanden hun spullen bij haar in ruil voor geld. De oude vrouw betaalt weinig
en incasseert hoge rente, aldus profiterend van de behoeften van haar klanten. Raskolnikov
is ook een cliënt van de oude vrouw.
Marmeladov Semyon Zakharovich Marmeladov is een 50-jarige voormalige ambtenaar, dronkaard. Hij is een vriendelijke, nobele man. Hij begon een paar jaar geleden te drinken toen hij voor het eerst zijn baan verloor. Door zijn dronkenschap verviel de familie Marmeladov in armoede.
Sonya aan het bed van de stervende Marmeladov\
Uitgebeeld door I.E. Grabar.
Sofya Semyonovna Marmeladova, of Sonja, dochter van Marmeladov. Het meisje is ongeveer 18 jaar oud. Een zachtmoedig, timide, onbaatzuchtig meisje. Door armoede wordt ze gedwongen om "obsceen werk" te doen om haar vader, stiefmoeder en de drie kinderen van haar stiefmoeder te onderhouden. Sonya raakt bevriend met Raskolnikov en wordt ten slotte zijn geliefde.
Uitbreiding:
Volgens een aantal Russische critici behoort het beeld van Sonya Marmeladova tot de creatieve mislukkingen van Dostojevski; hun belangrijkste kritiek op Dostojevski in dit verband houdt verband met het feit dat deze "ideale" heldin, met haar duidelijk didactische boodschap, in de eerste plaats werd gecreëerd om de religieuze en ethische opvattingen van Fyodor Mikhailovich uit te drukken. Ze zou 'goed zijn bedacht, maar geen lijf van vlees en bloed hebben.' Anders gezegd: ze is alleen maar spreekbuis voor Dostojevski's 'orthodoxe' visie'.
Overigens verschillen de critici hier van opvatting.
Pulcheria Alexandrovna Pulcheria Aleksandrovna Raskolnikova, moeder van de hoofdpersoon Raskolnikov.
Dit is een mooie, slimme en vriendelijke vrouw van 43 jaar oud. Zij leeft in
armoede met haar dochter Doenja en helpt haar zoon Rodion zo goed
ze kan. De vrouw is vele jaren geleden weduwe geworden. Ze is dol op haar zoon
en dochter.
Doenja Raskolnikova Avdotya Romanovna Raskolnikova, of Doenja, de jongere zus van Raskolnikov. Zij is een mooie, slimme, goed opgeleide, trotse meid met een sterk karakter. Doenja en haar broer hebben een zeer warme relatie. In het verleden werkte Doenja als gouvernante in het huis van de Svidrigailovs, waar ze veel
beledigingen en vernederingen onderging. Aan het begin van de roman gaat Doenja trouwen met de rijke Loedjin, van wie zij niet houdt - maar met dit huwelijk hoopt Dunya het hele gezin uit de armoede te halen.
Loedjin
Pyotr Petrovich Loedjin is ongeveer 45 jaar oud. Hij is gerechtsadviseur, bovendien een zakenman met geld. Hij gaat zijn advocatenkantoor openen in St. Petersburg. Loedjin wil trouwen met de arme, maar mooie en slimme Doenja Raskolnikova, zodat ze hem haar hele leven dankbaar zal zijn voor alles. Het is een hebzuchtig, berekenend, verachtelijk en kleinzielig individu.
Katerina Ivanovna Katerina Ivanovna Marmeladova is de vrouw van Marmeladov en
stiefmoeder van Sonja Marmeladova. Deze vrouw is ongeveer 30 jaar oud,
slim, goed opgeleid, uit een goede familie. Blijkbaar een edelvrouw van
geboorte. Ze heeft drie kinderen uit haar eerste huwelijk, haar eerste
echtgenoot is overleden. Ze trouwde ongeveer 4 jaar geleden met Marmeladov,
niet uit liefde, maar om aan armoede te ontsnappen. De vrouw lijdt zwaar onder
de dronkenschap van haar man Marmeladov en eeuwige armoede. De laatste tijd lijdt
ze aan tuberculose.
Razoemichin Dmitri Prokofievich Razoemichin is een vriend
van Raskolnikov, ook een voormalig student, een vriendelijke, open en
nobele jongeman, zakelijk en hardwerkend. Hij helpt zijn vriend Raskolnikov met
alles wat hij kan. Razoemichin wordt verliefd op Raskolnikovs zus Doenja.
Razoemichin, door P.M. Boklevsky
Svidrigailov Arkady Ivanovich Svidrigailov is een landeigenaar van ongeveer 50 jaar,
gecorrumpeerd door geld en luiheid. Voormalig valsspeler (kaartfraudeur). Weduwnaar,
getrouwd geweest met landeigenares Marfa Petrovna. Hij is verliefd op
Doenja, die zijn dochter zou kunnen zijn, maar zij beantwoordt zijn liefde niet.
Svidrigailov is een gek, een tiran, wiens bedoelingen niet altijd nobel en puur
zijn. Hij komt naar St. Petersburg om Doenja over te halen om bij hem
te zijn.
Pentekening, Svidrigailov voorstellend, door P.M. Boklevsky
Uitbreiding:
Svidrigailov speelt in de roman de rol van een soort dubbelganger van Raskolnikov. Met dit artistieke procéde kan Dostojevski zijn thema van verschillende kanten belichten. Arkady Ivanovitsj zelf is zich ervan bewust dat hij, een soort schaduw van Raskolnikov is. In een van de dialogen tussen de twee zegt hij: "Nou, heb ik niet gezegd dat er een soort relatie tussen ons is?" Hij valt Doenja lastig, die gouvernante is in zijn huis; komt openlijk voor zijn slechte kanten uit: dat hij vals speelt met kaarten, gevangen heeft gezeten, en ooit trouwde om uit de schulden te raken, en zijn vrouw sloeg met een zweep. Hij noemt zichzelf "verdorven en lui". "Zijn ogen waren blauw en zagen er koud uit." Achter een masker van uiterlijke goedheid verbergen zich laagheid en sluwheid, schrijft een criticus.
Zijn slechtheid is niet een-dimensionaal, als woede hem overspoelt over de afwijzing van Doenja kwelt hem dat uitermate. Hij stalkt haar, in het dubbele besef van respect voor haar te voelen, maar tegelijk 'belust als een smerig beest' te zijn.
Alhoewel Svidrigailov volgens Loedjin "de meest verdorven mens" is, doet hij niettemin meer goede daden dan alle andere helden van "Misdaad en straf". Hij is het die geld geeft voor de begrafenis van Katerina Ivanovna, belooft geld voor de plaatsing van haar jonge, wees geworden kinderen, en hij betaalt Sonja's reis naar Siberië met Raskolnikov.
Nog een keer: Svidrigailov
Tegen het eind van het boek pleegt Swidrigailov zelfmoord. Eufemistisch noemt hij het dat hij een reis naar Amerika onderneemt.
Deze ontknoping kwam heel onverwacht, en gaf opeens een sympathiek beeld van deze man. Hij bleek écht te houden van doenja, die hem zojuist had afgewezen. Mooi, complex karakter! 'Dit personage bleek ingewikkelder en mysterieuzer te zijn dan alle anderen', las ik ergens.
Swidirgailov zou getekend zijn naar een werkelijk bestaand hebbende figuur, de veroordeelde Pavel Aristov, die Dostojevski ontmoette in de gevangenis van Omsk. Marfa Petrovna Marfa Petrovna Svidrigailova, vrouw van de heer Svidrigailov, een rijke landeigenaar. Ze is 5 jaar ouder dan haar man. Dit is een emotionele, excentrieke dame. Ze sterft op ongeveer 55-jarige leeftijd onder vreemde omstandigheden. Velen verdenken haar man Svidrigailov van haar dood. In haar testament laat ze 3.000 roebel na als erfenis aan de voormalige gouvernante van haar kinderen, Doenja. Dit geld redt het arme meisje van de armoede. Lebezyatnikov Andrei Semenovich Lebezyatnikov is een jonge man, een ambtenaar, een vriend van Loedjin. Deze is zijn voormalige voogd. Lebezyatnikov is in dienst van het ministerie. Hij hangt "progressieve opvattingen" aan, wil het communisme, gelijkheid van man en vrouw enzovoorts promoten, maar doet dat op inconsequente en absurde wijze. Lizavjeta Lizavjeta, of Lizavjeta Ivanovna, is de halfzus van de oude pandjesbazin; ze hadden dezelfde vader en verschillende moeders. Lizavjeta is 35 jaar oud, ze woont samen met haar zus. Ze is een onhandig, lelijk en blijkbaar verstandelijk gehandicapt, maar tegelijkertijd aardig en zachtmoedig. Ze is geliefd bij de mensen om haar heen. Haar oude zus slaat haar en gebruikt haar als bediende. Lizavjeta is constant zwanger: waarschijnlijk door haar achterlijkheid wordt ze een "gemakkelijke prooi" voor slechte mannen. De heldin sterft met haar zus door toedoen van Raskolnikov. Zosimov Zosimov is een vriend van Razumikhin. Zosimov is arts. Hij behandelt Raskolnikov wanneer hij in koortsachtige toestand raakt na de moord op de oude vrouw en haar zus. Zosimov is een lange, stevige jongeman van 27, traag, belangrijk en loom. Hij is chirurg van beroep, maar is tegelijkertijd geïnteresseerd in "geestesziekten". De mensen om hem heen beschouwen hem als een moeilijk persoon, maar ze zien de goede dokter in hem. Zametov Alexander Grigoryevich Zametov is een kennis van Razoemichin, klerk (secretaris) op het politiebureau. Hij is 22 jaar oud. Hij kleedt zich modern, draagt ringen. Volgens Zosimov neemt Zametov steekpenningen aan op het werk. Raskolnikov ontmoet Zametov op kantoor, waar hij op verzoek van de eigenaar van het appartement wordt gedagvaard wegens niet-betaling van huur. Nikodim Fomic Nikodim Fomich is districtswachter (politieagent) in het gebied waar Raskolnikov woont. Hij is een slimme, serieus, goedaardig en open persoon. Blijkbaar diende hij in hetzelfde regiment als zijn assistent Ilya Petrovich. Raskolnikov ontmoet Nikodim Fomich als hij op verzoek van de hospita naar het politiebureau komt.
Raskolnikov en Porfiriï Petrovitch, uit de film:
Crime and Punishment; dramafilm uit 1935 van Josef van Sternberg.
Porfiriï Petrovich Porfiriï Petrovich leidt als onderzoeker de moord op de oude pandjesbazin en haar zus. Hij is 35 jaar oud. Hij is een slimme, enigszins sluwe, maar tegelijkertijd nobele persoon. Hij heeft zijn eigen, "psychologische" benadering voor het onderzoeken van zaken. Je kunt hem een getalenteerde rechercheur noemen. De sluwe Porfiriï verdenkt Raskolnikov onmiddellijk van de moord, maar verraadt dat niet, en speelt kat en muis met hem en kwelt hem psychisch. Uitbreiding: Het is een genoegen deze stukken te lezen, omdat Petrovich Raskolnikov doorziet. Ilja Petrovitsj Ilja Petrovitsj, (bijgenaamd "Gunpowder") is assistent van wijkagent Nikodim Fomich. Blijkbaar dienden Petrovitsj en Fomitsj samen in hetzelfde regiment. Ilja Petrovich is opvliegend, emotioneel, maar tegelijkertijd vriendelijk en nobel. Hij is getrouwd en heeft kinderen. Ondanks zijn opvliegendheid is hij een man van principes en beschouwt zichzelf in de eerste plaats als burger, en pas daarna als ambtenaar. Als Raskolnikov met een bekentenis naar het kantoor komt, treft hij daar Ilja Petrovitsj, aan wie hij de moord bekent. Amalia Ivanovna Amalia Ivanovna Lippevehzel is de eigenaresse van het appartement waar de familie Marmeladov woont. Van oorsprong is ze een Duitse, nu gerussificeerd. Ze is een slechte en grillige vrouw. De arme Marmeladovs hebben haar huur al een tijdje niet meer betaald en af en toe dreigt de hospita hen uit huis te zetten. Mevrouw Zarnitsyna Mevrouw Zarnitsyna is de hospita van het appartement waarin Raskolnikov woont. Omdat Raskolnikov zijn huur al enkele maanden niet heeft betaald, stopt Zarnitsyna met het serveren van de lunch. Een jaar voor de gebeurtenissen die in de roman worden beschreven, stierf de dochter van Zarnitsyna aan tyfus. Dit meisje was de verloofde van Raskolnikov. De bruid (verloofde) van Raskolnikov De bruid van Raskolnikov, Natalja Zarnitsyna, was de dochter van mevrouw Zarnitsyna, van wie Raskolnikov een kamer huurt. Een jaar geleden stierf het meisje aan tyfus. Volgens Raskolnikov was Natalya een lelijk en ziek meisje, maar blijkbaar had ze een goed hart. Vakhrushin De koopman Vakhrushin was een vriend van wijlen de vader van Rodion Raskolnikov. Vakhrushin wordt in de roman genoemd vanwege het feit dat Raskolnikovs moeder geld leent van Vakhrushin om haar studerende zoon te helpen. Laviza Ivanovna Laviza Ivanovna (ook bekend als Luiza Ivanovna) runt een bordeel in de wijk Sennaya, waar de hoofdpersoon Rodion Raskolnikov woont. Blijkbaar hebben Raskolnikov zelf en zijn vriend Razoemichin ook ooit deze instelling bezocht. Laviza Ivanovna werd vele malen door de politie bezocht omdat er in haar instelling vechtpartijen en schandalen plaatsvinden. Darya Frantsevna Darya Frantsevna is een vriendin van Amalia Ivanovna Lippevehzel. Daria Frantsevna runt eveneens een bordeel. Daria Frantsevna haalt Sonya Marmeladova over om voor haar te werken. Uit de tekst van de roman wordt niet helemaal duidelijk in welke relatie Sonja en Daria Frantsevna zich bevinden. Madame Reslich Madame Reslich is een kennis van Svidrigailov. Deze personages zijn verbonden door enkele duistere verhalen. Wanneer Svidrigailov in St. Petersburg aankomt, verblijft hij in gehuurde accommodatie, die Madame Reslich hem verhuurt. Nastasya Nastasya is bediende in het huis waar Rodion Raskolnikov huurt. Nastasja's taken omvatten het schoonmaken van Raskolnikovs kamer en hem eten serveren. Nastasya is een aardige, eenvoudige vrouw. Mikolka Mikolka (ook bekend als Nikolai) werkt als schilder in het huis waar de oude woekeraarster woont. Bij toeval wordt Mikolka beschuldigd van de moord op de oude vrouw en haar zus. De handelaar De handelaar is de buurman van de oude pandjesbaas. Wanneer Raskolnikov terugkeert naar de plaats van zijn misdaad, dat wil zeggen, naar het appartement van de oude vrouw, merkt de handelaar dit op, en begint de jongeman te verdenken van de moord op de oude vrouw.
Voor de liefhebber: Maarten 't Hart, in het bijzonder over de vertalingen van Misdaad en Straf (en ook nog even over hoe vaak er woedend aan de bel getrokken werd..., Dostojevski's melodrama.... :-))
Die kleinen Schüler von Plato - onder deze vertaalde titel zond Arte woensdag 19 juli 2022 een ontroerende documentaire uit over een schoolmeester en zijn jongensklas in Ardoyne, een wijk in Belfast.
De schoolmeester heet Kevin McArevey, en hij is in mijn ogen een krachtig idealist. Hij probeert zijn jongensklas, de 'Holy Cross-boys', ánders op te voeden. Hij leert hen met elkaar te praten, in plaats van er met de vuist op te slaan. Onlustgevoelens anders te verwerken, met een andere blik te kijken naar wat er in hun stad, in hun wijk voortgaat.
Holy Cross Church, Belfast, Ardoyne
Het gaat dus om katholieke jongens, ik denk van rond de tien jaar. De kerk staat in de wijk Ardoyne, die in het verleden helaas maar al te vaak het terrein van onlusten is geweest tussen katholiek en protestant. De treurige sporen daarvan zijn nog dagelijks terug te zien: er loopt een gigantische muur dwars door de straten heen, zodat de twee religies elkaar vooral maar niet tegenkomen.
Dit heet dan 'The peace line', die loopt langs de Cupar Way in Belfast, gezien van de protestantse kant.
Al meer dan 40 jaar loopt dit litteken, deze vredesmuur, door de stad. Deze foto is van Brendan Beirne/Rex Features
De meester van de klas Holy Cross-boys heet Kevin McArevey.
Kevin McArevey. Ik citeer uit de Belfast Telegraph:
"At Holy Cross Boys’ Primary School the students are taught coping mechanisms, self-respect, how to deal with anger, loneliness and other emotions, and how to cope with the impact of intergenerational trauma — because these lessons are every bit as valuable as maths and English, says the Belfast headmaster."
Wij zagen de schoolmeester - die overigens een liefhebber van Elvis Presley is - aan het werk. Als er conflicten tussen de jongens onderling zijn, krijgen ze geen straf, of ten minste: ze worden voor straf naar de Wall of Philosophy gestuurd. Daar praat de meester met hen. Een voorbeeld van zo'n gesprek:
Een jongetje zegt: 'Mijn vader heeft me geleerd, dat als ik een mep krijg, ik er gelijk zelf maar op moet slaan.' -'Think for yourself', leert de meester hen. Beheers je woede, let op je ademhaling, leg je hand op je hart. Mediteer. Denk je in in een favoriete plek van jezelf - dat soort technieken.
Echt wel stoere knapen. Toch luisterden ze.
Indrukwekkend was ook, dat de meester hen de geschiedenis van hun eigen wijk liet zien. Hoe hun eigen stad-, misschien wel familiegenoten gevochten hadden.
.jpg)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
.png)
_1935._Josef_von_Sternberg,_director._L_to_R_Edward_Arnold,_Peter_Lorre.jpg)
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)