Alleen op de wereld, Hector Malot, 1878; vertaling August Willemsen 1998.

Boekomslag

Toevallig kwam dit boek onder mijn aandacht, toen ik bij Boekwinkeltjes.nl een ander boek bestelde. Niet alleen dit boek uit mijn jeugd trok me aan, het was ook deze vertaling van August Willemsen, die ik heel graag eens wilde lezen.  

August Willemsen kende ik van het boek De Binnenlanden, van Euclides da Cunha. Dat historische boek, in het Portugees Os Sertões geheten, was destijds reden voor Willemsen om Portugees te gaan studeren. 

Het eerste door August Willemsen uit het Portugees vertaalde werk, waarmee ik kennis maakte. Een prachtig boek, waarin  het land Brazilië heel levendig wordt afgebeeld. met zijn interessante geschiedenis. De oorspronkelijke titel luidt Os Sertões, 1901. Die geschiedenis is ook nog eens in romanvorm gepubliceerd door Mario Vargas Llosa, onder de titel De oorlog van het einde van de wereld, 1981. 

August Willemsen is ook beroemd geworden door zijn vertalingen van Pessoa en van Carlos Drummond de Andrade. 

Van de vertaling van Sans Famille zijn al sinds eind 19e eeuw vertalingen in omloop. De eerste Nederlandse  is van Gerard Keller, van 1880. Die was heel erg vrij, sommige stukken werden weggelaten, of 'verarmd' weergegeven. 

Boek wordt nog verhandeld op Boekwinkeltjes.nl.

Ik vond het van een grote verdienste dat Willemsen de oorspronkelijke tekst integraal heeft uitgegeven. Resultaat was wel, dat vrijwel niemand van de oudere lezers het verhaal als geheel herkende. In mijn herinnering ook, was 'mijn' Alleen Op De Wereld veel korter. Ik herinnerde me vooral het stuk met Vitalis, Joli Coeur, Capi, Zerbino en nog een hondje.... Ook Madame Milligan en haar zoontje Arthur wist ik nog wel, maar bij voorbeeld de hele episode in de mijn bij Varses was bij mij weg. Of heeft die er nooit in gezeten? 

Werk in de gangen

Gedeeltelijke instorting, nadat de rivier in de mijn gelopen is. 

Ik vond nog deze oude ansichtkaart, waarop nog een deel van de mijnbouw te zien is. 

Ik was met name door dit gedeelte in het boek heel erg ontroerd, en het trof me, hoe levensecht Malot dit geschreven had. Het kan bijna niet anders, of hij heeft dit van ooggetuigen. Ik geloof niet dat ik dit als kind heb gelezen.

Om een goede samenvatting van het gehele boek te lezen, bekijke men deze franse wikipedia. Even op de vertaalknop klikken, als je Frans niet toereikend is.... 

De volgende vier plaatjes komen ook van Wikipedia":

De verkoop van Rémi aan Vitalis (tekeningen door Ivan Loewitz 

Vitalis en zijn troep.

De Vitalis-groep treedt op.

Ivan Loewitz - Hector Malot, Sans famille,  Parijs: E. Flammarion, 1918

Les Viggianesi op een tekening van 1853. Sans Famille is beïnvloed door dit type Italiaanse straatmusici in de 19e eeuw. 

Alleen op de wereld wordt zowel een boek voor volwassenen als voor kinderen genoemd. Voor kinderen staat het avonturenverhaal van Rémi centraal, de 8-jarige wees die door Frankrijk trekt en allerlei avonturen beleeft. 

Voor volwassenen ging het ook om de kennismaking met allerlei typen mensen en sociale omstandigheden in die tijd. In dat opzicht vind ik het ook een heel interessant boek, het geeft je een onverdacht kijkje in de historie. Wat hebben wij het tegenwoordig gemakkelijk met al onze (sociale) verzekeringen, met de uitkeringen ten tijde van werkloosheid, met het verbod op kinderarbeid... Allemaal zaken die destijds nog allemaal anders lagen. Neem Vader Acquin, de tuinder.... Als een storm zij kassen heeft verwoest, valt zijn hele gezin uit elkaar, omdat hij niet meer voor hen zorgen kan. 

Ik vond ook de psychologie mooi: Rémi groeit waardig op, in de liefdevolle armen van zijn pleegmoeder, Barberin. Zijn pleegvader is het vooral om het geld te doen - een schurk dus. Behalve pleegmoeder Barberin staat ook Signor Vitalis tegenover het kwaaie van Barberin. Zoals ook verder in Rémi's reis afwisselend goed en kwaad tegenover (of naast) hem komen te staan. Signor Vitalis heeft beschaving, dat brengt hij Rémi bij. Willemsen noemt hem 'de bohémien-gentleman'.  Hij leert Rémi ook lezen en schrijven. Via het verhaal wijst Malot voortdurend op bepaalde geestelijke waarden, liefde is er de belangrijkste van, met vriendschap. Maar ook zal Rémi zijn 'familie' in Londen, de familie Driscoll, - een stel echte schurken, die voor weinig kwaads terugdeinzen - niet verraden. Dat is hem beneden zijn waardigheid, 'dat doe je niet met je familie', hoe dan ook niet. 

Het gloriërende einde is natuurlijk ook heerlijk: aan alle ontberingen komt een einde, de rijke Moeder Milligan sluit haar verloren gewaande zoon in de armen, en andersom. En het allermooiste is, dat alle vrienden van Rémi delen in dit geluk. Mattia, Lise, vriend Rob. We krijgen in het laatste hoofdstuk een utopisch kijkje in de toekomst, met baby Mattia, zoon van Rémi en Lise, vernoemd naar de wereldberoemde vioolspeler Mattia. Zelfs de sympathieke professor uit de mijn is erbij! 

Pas bij het bloggen merkte ik, dat er al weer een nieuwe vertaling is, deze keer van Tiny Fisscher, met illustraties van Charlotte Dematons.

Deze uitgave is het meest recent, 2018. 

Ik kan niet oordelen over deze vertaling. Ik ben wel enthousiast over wat ik las: vertaalster + illustratrice hebben de reis nageplozen die Rémi had afgelegd. Dat was een vraag die voortdurend bij mij leefde! Ik laat verder wat plaatjes zien die ik van internet haalde. Het boek is uitgegeven bij Gottmer. 

Erg mooi!

Ik voor mij blijf trouw aan mijn August Willemsen-vertaling: ik hecht eraan dat die authentiek is. Over die van Fisscher kan ik niet oordelen, wel zijn de reviews lovend.

Een speciaal, kort woord van lof over het Nawoord van August Willemsen. Hij vertelt ook het een en ander over Hector Malot, die 60 romans schreef, waarvan uiteindelijk deze ene de tand des tijds doorstond. Malot las elk hoofdstuk voor aan zijn 10-jarig dochtertje. Hij wenste vooral 'vrai' te schrijven, waarachtig. Wat mij betreft is hij daarin geslaagd. 

Illustratrice Charlotte Dematons.

Tiny Fisscher, vertaalster.; beide vrouwen van de laatste uitgave in het Nederlands.

August Willemsen, 1936-2007

Hector Malot, 1830-1907.

Het verhaal is ook talloze malen verfilmd, onder andere als tekenfilm. Hierboven de trailer van de laatste speelfilm-versie, van 2018.

Sterven, Arthur Schnitzler, 1893 (2018).

Boekomslag

Ik weet niet meer waar ik de naam Arthur Schnitzler tegenkwam - in elk geval nodigde mij dat wat ik las, uit tot het lenen van dit boekje bij de bibliotheek. De oorspronkelijke titel luidt: Sterben, Schnitzler was een Oostenrijker. De vertaling is van Jef Rademakers. 

Vertaler Jef Rademakers

Rademakers maakte ook tv-programma's, onder andere Klasgenoten, met Koos Postema. Vanaf de jaren negentig ging hij zich toeleggen op de literatuur. 

Ik heb het boekje met belangstelling gelezen, maar ik vond het niet echt goed. Ik begrijp heel goed dat je een boek in zijn tijd moet plaatsen, en ook heb ik er begrip voor dat een debuut niet altijd meteen het beste werk van een schrijver te zien geeft. 

De hoofdpersoon van deze novelle, Felix, is terminaal ziek. We weten niet wat hij heeft, al blijkt naar het einde toe data het om tuberculose gaat. Het verhaal beschrijft - en dat vind ik dan weer wel goed - hoe Felix zijn laatste levensjaar beleeft, met zijn jonge vrouw Marie. Hij vindt het idee dat hij er straks niet meer zal zijn verschrikkelijke pijnlijk, vooral bij het idee dat Marie verder zal leven. Hij vraagt daarom aan haar of ze met hem mee wil sterven. Zij gaat daarin mee. 

Duitse uitgave; met een wat oudere Schnitzler.

Maar hij blijkt een wat tirannieke zieke. Zijn Marie is een voorbeeld van grote opofferingsgezindheid, ze zit maar aan zijn bed, kust hem steeds en is vooral erg bang dat hij ontevreden is over haar. Soms ontsnapt ze even aan zijn aanwezigheid, aan zijn blikken en aan de bedompte ziekenkamer. Een heel enkele keer vlucht ze de frisse buitenlucht in. 

Op een bepaald moment in het verhaal weet je niet eens zeker of Felix zich zijn hele ziekte nou inbeeldt, of dat hij echt ten dode is opgeschreven. Een zekere dokter Bernard heeft die prognose gesteld, maar een bevriende arts, Alfred, zegt iets heel anders. Bernard is dan al dood. 

Marie krijgt op een gegeven moment door dat Felix haar echt wil houden aan haar woord, dat zij met hem zal sterven. Ze ziet dan ook in, dat haar man gewoon jaloers is op haar levenslust, en ontkomt er maar net aan dat hij haar wurgt. 

Het verhaal eindigt met de dood van Felix, met diens val (sprong?) uit het raam. Marie is niet meegesleurd in zijn dood.

. 

Schnitzler schreef ook theaterstukken, onder andere dit Reigen; het is door Martin van Amerongen vertaald als Reidans. Over het fin de siècle.

Ik miste in dit verhaal gegevens over de feitelijke ziekte van Felix. Je hoort nergens iets over koorts, pijn of benauwdheid. Het is vooral de psychologie. Pas aan het einde, spuwt hij wat bloed, dan weet je wat er mis is. Mij lijkt dat als je terminaal bent, je fysieke geschiedenis nogal in de aandacht komt. Dat is hier niet. Alle aandacht gaat naar de psychologische ontwikkeling van een mens, twee mensen, die weten dat de dood dichtbij is. Ik moet zeggen dat daar een paar opmerkelijke dingen in staan; vooral de angst van Marie dat ze haar man tekortdoet vond ik overtuigend. 

Boekomslag Traumnovelle, basis voor de film Eyes Wide Shut.

Schnitzler wordt tot een van de grote schrijvers van de negentiende eeuw gerekend. Hij zou vooral een goed verslag hebben gedaan in zijn boeken van de fin de siecle-sfeer. 

Wart ik daarvan in dit boek terugzag, is vooral de rijkdom van het stel, ze hebben altijd een bediende in huis, op reis gaan en ergens een villaatje huren is geen enkel probleem.  Ze voeren verder niks uit. 

Jef Rademakers is lyrisch over Schnitzler, en voelt wel verwantschap met hem. Schnitzler was een vrouwenjager en een hypochonder. In zijn dagboeken heeft hij uitgebreid vastgelegd met hoe veel vrouwen hij hoe vaak orgasmes had. Mijn belangstelling gaat niet erg uit naar zo'n persoonlijkheid. 

Schnitzer schreef ook het boek Droomnovelle, waarop Stanley Kubrick zijn laatste film Eyes Wide Shut (1999) baseerde.

Zie mijn blog Eyes Wide Shut

Jef Rademakers had de smaak goed te pakken: na Sterven vertaalde hij nog twee boeken van Schnitzler in het Nederlands, te weten: Vlucht in de duisternis, en Beate en haar zoon. 

Schnitzler was van Joodse afkomst, zijn boeken werden in de nazitijd verbrand. 

Zijn vader was arts, Schnitzler zelf ook. Hij heeft onder meer als assistent van Freud gewerkt. Op YouTube is een vergelijking tussen Freud en Schnitzler te bekijken. 

Schnitzler in 1912 Op de boekomslag van Sterven zien we hem ook, maar daar als jonge man. 

Schnitzler leefde van 1862-1931.

Carol, Todd Haynes, 2015.

Filmposter

Erg mooie film, van de regisseur Todd Haynes, met de cinematograaf (camerawerk?) van Ted Lachman. De film is naar een boek van Patricia Higsmith, The Price of Salt, in navolging van de film ook vaak Carol genoemd. 

Onder pseudoniem uitgegeven in 1952.

Patricia Highsmith (1921 – 1995); 

Amerikaans schrijfster van romans en korte verhalen. Beroemd om haar psychologische thriller, waaronder de serie over Tom Ripley. 

Higsmith in 1988. 

Het verhaal gaat over twee vrouwen, Carol Aird, en Therese Belivet. Carol is rijk, iets ouder, en 'sophisticated'; Therese is een winkelmeisje, uit een goed warenhuis, ze fotografeert, en ik nog zoekende wat haar relatie aangaat. 

De twee worden verliefd, en het verhaal gaat dan over de ontwikkeling van die liefde. 

De oudere Carol weet duidelijk hoe ze het winkelemeisje moet versieren. 

Carol zit vast in een huwelijk waarin haar man, Harge Aird, haar tiranniseert. Hij doet dat met hun dochtertje van vier, die hij zijn vrouw wil afnemen als zij breekt met de conventies. 

Hun liefde begint pas goed als ze samen in de auto op reis zijn.

Carol en Therese hebben dus nu die liefdesrelatie, maar een privé-detective legt beelden van hun samenzijn vast. Dat leidt ertoe, dat harge de troeven in handen hedeft om zijn ex-vrouw hun dochtertje te ontnemen.. 

Carol en Therese verliezen ook elkaar door dit gruwelijke feit. 

Totdat Carol beseft dat ze voor haar liefde moet kiezen. Dat doet ze. Beter géén kind, dan te leven naar een 'mal' die haar niet past. 

Maar Therese's leven heeft intussen ook een wending genomen, ze is bezig zich in te richten samen met haar vriend. 

Ten slotte komt ook Therese op haar keuze terug. 

Rooney Mara is ook een schoonheid; wat mij betreft wint Kate Winslet. 

Zo te lezen lijkt het een wat goedkoop verhaal, maar dat is het zeker niet. Ten eerste zijn de beelden prachtig. Kate Winslett is een heel mooie vrouw, Roony Mara niet minder. Elk shot is genieten! 

Verder verrast de keuze van Carol aan het einde, waarmee ze die verschrikkelijke Harge Aird toch buiten spel zet. Ze neemt zelf verantwoording voor haar leven, laat dat niet bepalen door die OEN!

Kyle Chandler, als Harge Aird. 

Het echtpaar samen. Ze kunnen goed mooi weer spelen. Uiteindelijk dan gelukkig niet!

De vrouwen zijn gekleed volgens de mode van de jaren vijfig. Wel elk naar haar stand. Er wordt trouwens ook enorm veel gerookt, een raar gezicht!

Rooney Mara, Todd Haynes and Cate Blanchett during premiere of Carol at the 2015 Cannes Film Festival.

De prachtige cinematografie is van Ed Lachman (1948)

Todd Haynes, geboren 1961.

Trailer.

Darkest Hour, Joe Wright, 2017

 

Filmposter

Deze film is om een aantal redenen heel bijzonder: 

De eerste is de historisch juiste weergave van de feiten. Het laat Churchill zien aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, op een moment dat de Duitsers aan het winnen waren. De Engelsen zaten in Frankrijk bij Duinkerken eigenlijk als ratten in de val, ze werden de zee in gedreven. Dit stuk geschiedenis is goed terug te zien in de film Duinkerken. In de Engelse regering had je toen Lord Chamberlain en Lord Halifax, die vonden dat er voor vrede moest worden onderhandeld met Hitler. Als je de argumenten hoort, gecombineerd met het machtsoverwicht van Hitler, zie je de begrijpelijkheid van die stellingname in: liever vrede en zo nog meer verlies aan mensenlevens besparen, dan doorvechten. 

Toch opteert Churchill voor díe mogelijkheid. Hij is strijdbaar, en moedig, blijft vooral de misdadigheid van het nazi-regime inzien waarvoor hij niet wil buigen. 

Maar die strijd is zwaar, vooral als al die jonge mannen daar in Duinkerken geen kant uit kunnen. 

It took four hours for makeup artist Kazuhiro Tsuji to make Gary Oldman look like Winston Churchill. Oldman is pictured without makeup (inset).

Het tweede wat de film zo bijzonder maakt, is de rol van Churchill, gespeeld door Gary Oldman. Als je hem ziet als zichzelf, dan herken je hem helemaal niet als de vertolkte Churchill. Er was dan ook vier uur nodig om hem te transformeren, met opgeplakte huid et cetera. Geweldig mooi! 

Churchill, fake en echt; dronk de hele dag whiskey, rookte de ene dikke sigaar na de andere. 

Ronald Pickup as Neville Chamberlain in Darkest Hour

Neville Chamberlain

Stephen Dillane. als Lord Halifax

Koning George, de acteur naast de echte. Koning George heeft een grote ondersteunennde rol gespeeld voor Churchill. Feit of fictie? 

Volgens DEZE SITE was die steun fictie. 

NB: de vergelijkende foto's komen van diezelfde site. 

De acteurs die Churchill en zijn vrouw vertolken. Zij was zijn hele leven zijn grote steun en toeverlaat. 

Historisch: de zgn. War Rooms, in Londen; ook te zien in deze film. Ondergronds.

De secretaresse is ook historisch; ze schreef een boek over haar rol in de geschiedenis met  Churchill.

Aan het kantelmoment in de film - dat wil zeggen het punt dat Churchill de politiek overtuigt - gaat een scène vooraf die laat zien hoe de premier de metro in gaat om aan 'de man en vrouw in de straat' te vragen hoe zij erover denken: onderhandelen met Hitler of doorvechten? Hierop is kritiek geleverd, aldus Trouw, omdat het nooit is gebeurd. In de ogenvan de Trouw-columnist  moet je deze scène verstaan als metafoor van wat de gezaghebbende Duitse journalist Sebastian Haffner noemde 'de niet in woorden te vatten, maar onloochenbare influisteringen van het collectieve onderbewustzijn waaraan in die dagen en weken iedere Engelsman was overgeleverd'.

Haffner gaf een kwart eeuw later in zijn fijnzinnige boek over Churchill aan die influisteringen wel woorden: 'Zou, als de oorlog wordt verloren, een nog net te verdragen vrede tot stand kunnen komen? Maar willen we dat, en is de oorlog dan al verloren? Nee, verdomme! Eerst willen we eens zien of die toch niet te winnen is'. Anders gezegd, Churchill was de juiste man, in de juiste tijd op de juiste plaats. Toen hij op 28 mei, minder dan drie weken na zijn aantreden, het pleit in het kernkabinet dreigde te verliezen, riep hij zijn voltallige kabinet bijeen om te tonen dat hij in zijn strijdlust volhardde: 'If this long island story of ours is to end at last, let it end only when each of us lies choking in his own blood upon the ground'. Het was Churchills overtuiging dat Engeland met een onderhandelde vrede met een onbetrouwbare dictator als Hitler niet beter af zou zijn. 'Landen die strijdend ten onder zijn gegaan, hebben zich weer opgericht. Met landen die zich gedwee hebben overgegeven, was het afgelopen'.

Zie voor het boek van Sebastian Haffner over Churchill MIJN BLOG, 2013.

Trailer

Regisseur Joe Wright (1972); verfilmde verder onder andere Anna Karenina.

Die Seele der Geige, Benedikt Schulte, 2018.

Filmposter

Een pracht-documentaire over een viool. Ik ga er wat meer over vertellen aan de hand van wat foto's. Allereerst naar aanleiding van de filmposter: die laat een boomstam zien. Daar begint de vioolbouw, met het kiezen van het juiste hout. Er zijn maar zeer weinig houtsoorten die het zeldzaam mooie geluid voortbrengen. 

Ik weet daar verder niets van. Alleen schoot mij een ontmoeting te binnen die Ton en ik in 2018 hadden met Luis Barber. 

Luis Barber, directeur van Maderasbarber, Tonewoods.

Barber is leverancier van hout voor muziekinstrumenten. 

In deze documentaire ging het om het herstel van een Stradivarius van 1711, + om de vervaardiging van een 21e eeuwse Stradivarius. Voor instrumenten van dat kaliber heb je het aller-allerbeste hout nodig, en vanzelfsprekend is dat schaars. Barber Tonewoods levert een veelheid aan hout voor allerlei instrumenten, in dat opzicht is die handel niet te vergelijken met die voor een Stradivarius  Evengoed: de ontmoeting met Luis Barber  was leuk, en kwam mij nu weer terug in de herinnering. . 

Het muziekinstrument dat centraal stond, was de ‘Lady Inchiquin’, een Stradivarius uit het jaar 1711.

‘Lady Inchiquin’ Stradivarius 1711.

Foto's van  Jan Roehrmann

Ondertitel van de documentaire is: "de gepassioneerde strijd voor perfectie."
De aankondiging vermeldt: 
"De liefde van zijn leven is gemaakt van hout en is meer dan 300 jaar oud: de Stradivarius "Lady Inchiquin". Het is de stem van sterviolist Frank Peter Zimmermann. Maar twee jaar lang moest hij het zonder het instrument van 6 miljoen stellen vanwege het faillissement van de eigenaar, een Duitse bank. Twee jaar lang lag het instrument in een kluis. De documentaire volgt de violist bij het terugvinden van zijn verloren liefde, zijn eigen stem.

Violist Frank Peter Zimmermann; de beelden over de vioolbouw werden afgewisseld met die van zijn optreden. Met name van de uitvoering van het vioolconcert van Beethoven. 

"Dat is mijn stem! Nu heb ik hem weer", zegt Frank Peter Zimmermann als hij eindelijk de viool weer in zijn handen heeft. Maar hoe komt zo'n stem tot stand, hoe creëer je het perfecte geluid?

Martin Schleske, uit Landsberg. 

De wereldberoemde vioolbouwer Martin Schleske uit Landsberg omschrijft zijn werken als klanksculpturen. Voor hem is het een existentiële ervaring wanneer een boom een ​​viool wordt en materiaal muziek wordt. Het gaat erom de muzikant zijn stem te geven met mijn instrument, zegt hij. .

Er worden in de film twee verhalen verteld over het zoeken en vinden van het perfecte geluid, nauw met elkaar verweven: het verhaal over de Lady Inchiquin. en de bouw van een eigentijdse Stradivarius. "Virtuoze concertscènes, persoonlijke interviews en uitzonderlijk nieuwe inzichten in het vioolbouwatelier schilderen het portret van een instrument tussen mythe en meetbaarheid, tussen traditie en innovatie."

Het was echt prachtig, genieten! 

Regisseur, Benedikt Schulte. 

Trailer.