Uit naam van de majesteit, het leven van J.B. van Heutsz 1851-1924; Vilan van de Loo, 2020.

 

Boekomslag

J.B. van Heutsz met zijn staf tijdens de aanval op Bateë-iliëk in 1901, door Jan Hoynck van Papendrecht

Zelfde gebeurtenis, nu op de foto: 

Generaal van Heutsz observeert de bestorming van Baté Ilië (Noord-Atjeh) op 3 februari 1901

Batoe-Iliek was een belangrijke bergvesting. De plek werd drie maal belegerd, van Heutsz' aanval was de derde. De plek was belangrijk omdat er veel guerillastrijders vandaan kwamen. Een geestelijk centrum (moslim). 

Het monument voor Van Heutsz in Kota Radja

Van Heutsz in de rang van eerste luitenant

Joannes Benedictus van Heutsz Hannke 1908

Borstbeeld in zijn geboorteplaats Coevorden

Graftombe van Van Heutsz op de Nieuwe Ooster Begraafplaats in Amsterdam

Boek van Anton Stolwijk: Atjeh.

De Atjeh-oorlog (1873-1942) vormt een van de zwartste bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis. De strijd tussen nietsontziende koloniale soldaten en fanatiek islamitische Atjehers kostte aan zo’n 100.000 mensen het leven, onder wie duizenden Atjehse vrouwen en kinderen.

De oorlog kende vele dieptepunten. Een van de vele zijn de oorlogsmisdaden die onder gouverneur Joannes Benedictus van Heutsz (1851-1924), mét zijn medeweten, door Nederlandse militairen zijn gepleegd. Een klokkenluider schreef hierover, maar de potentaten snoerden deze man – een zekere Fanoy – de mond. Citaat uit Stolwijk:
‘In voorkomende gevallen doodt men zelf vrouwen en kinderen’, schreef Fanoy in zijn ontslagbrief die op het ministerie van Koloniën belandde. ‘Gevangenen worden gemarteld en zonder enige vorm van proces geëxecuteerd, allemaal met medeweten van Van Heutsz. Het is onverenigbaar met mijn geweten om nog mee te doen met zulke operaties.’ De brief verdween uiteindelijk in de doofpot en Fanoy kreeg een onbeduidend kantoorbaantje in Batavia.” 

Frits van Daalen, centraal. 

Frits van Daalen (1863-1930)

Foto van hem als generaal, rond 1910.

Van Daalen vervulde een doorslaggevende rol in de Atjehoorlog door nietsontziend de tactiek van de verschroeide aarde te volgen. Om het verzet in Atjeh te breken verwoestte Van Daalen dorpen in Atjeh waarbij ten minste 2.900 Atjehers de dood vonden onder wie 1.150 vrouwen en kinderen.

Wim van den Doel, Het volkomen geleerdenleven van Christiaan Snouck Hurgronje, 2021

In 1891 en 1892 reisde Snouck door Atjeh. Hij sprak Atjees, Maleis, Javaans en twaalf andere talen, zodat de gesprekken in zijn hoedanigheid van "Hadji Abd-el Ghaffar" met een bevolking, die deze vrome geloofsgenoot volledig vertrouwde, een betrouwbare basis vormden voor zijn rapporten aan de regering. In zijn "Verslag omtrent de religieus-politieke toestanden in Atjeh" pleitte Snouck voor goed georganiseerde systematische spionage in plaats van terreur als middel om het Nederlandse gezag te handhaven. Terreur wees Snouck af, al schreef hij dat "met de Oelama's (Schriftgeleerden) niet te onderhandelen valt daar hun leer en eigenbelang meebrengen dat zij alleen voor geweld zwichten". Snouck raadde de regering aan deze moslimleiders "zeer gevoelig te slaan".
Snouck werd in 1898 de naaste medewerker van kolonel Van Heutsz, die zich gesteld zag voor de opgave om de bevolking van Atjeh aan het Nederlandse gezag te onderwerpen. Mede dankzij de adviezen van Snouck lukte het Van Heutsz om de krijgskansen in de slepende Atjehoorlog te doen keren. Hoewel de relatie tussen Van Heutsz en Snouck Hurgronje aanvankelijk goed was, kwam daarin na verloop van tijd verandering, omdat Van Heutsz niet bereid bleek al zijn adviezen op te volgen. Van Snoucks ideaal om in Atjeh een verlicht koloniaal bestuur te vestigen kwam niets terecht.

Monument voor Teukoe Oemar te Meulaboh

Teukoe Oemar was de sultan te Atjeh.

Huis van Teukoe Oemar te Lampisang

Aanval op de woning van Oemar te Lampisang

Teukoe Oemar en gevolg

Teukoe Oemar in ca. 1890

Teukoe Oemar was een bekende aanvoerder in de Atjehoorlog. Hij speelde een belangrijke rol in de guerrilla tegen de Nederlanders, evenals zijn derde vrouw Tjoet Nja Dinh. 'Teukoe' is een adellijke titel, die iets als 'heer' betekent. Vanaf 1880 dat Teukoe de ziel van het verzet tegen het Nederlands-Indisch Leger. Teukoe Oemar wordt in Indonesië anwege zijn strijd tegen de koloniale overheersing geëerd als een der helden van Indonesië. Er zijn veel straten naar hem vernoemd.

De Grote moskee van Baiturrahman in Banda Atjeh.

Banda Atjeh was voorheen Kota Radja.

Schrijfster Vilan van de Loo.

My heart leaps up when I behold - William Wordsworth, 1802

Afbeelding van DEZE SITE.

'My heart leaps up when I behold'

My heart leaps up when I behold
A rainbow in the sky
So was it when my life began
So is it now I am a Man
So be it when I shall grow old
Or let me die!
The Child is father of the Man
And I could wish my days to be
Bound each to each by natural piety.

In Ode, Intimations of Immortality from recollections of early childhood, dicht Wordsworth de volgende regels, die verduidelijken wat hij bedoelt met The Child is father of the Man: 

(Mijn parafrase:)

In de kindertijd zijn we het dichtst verbonden met de natuur, lees: met God. In die zin is het kind wijzer dan de volwassene die uit hem groeit:

Our birth is but a sleep and a forgetting:
The Soul that rises with us, our life's Star,
Hath had elsewhere its setting
And cometh from afar:
Not in entire forgetfulness,

And not in utter nakedness,
But trailing clouds of glory do we come
From God, who is our home.

Heaven lies about in our infancy!

William Wordsworth, 1770-1850

Wordsworth stelde zijn hoop op de Franse Revolutie, maar kwam daarvan terug. Hij was een vernieuwer in de zin van autobiografisch zelf-onderzoek. 

De laatste vijftig jaar van zijn leven was hij minder interessant. Zie de biografie Radical Wordworth, Jonathan Bate, 2020.

Uit een review van de Times: 

William Wordsworth wrote the first great poetic autobiography. We owe to him the idea that places of outstanding natural beauty should become what he called ‘a sort of national property’. He changed forever the way we think about childhood, about the sense of the self, about our connection to the natural environment, and about the purpose of poetry.

Keuzes maken - hoe doe je dat in Zen?

 Zen.nl geeft dit boekje als achtergrond, bij de online cursus Zenvol leven. 

Auteur Rients Ritskes. 

Ik maak in het leven voortdurend keuzes. Sommige maak ik onbewust, en ik overzie dan niet hoe die mijn leven beïnvloeden. 

Zo heb ik er bij voorbeeld nooit bij stil gestaan, dat ik ook keuzes kan maken in de wijzen waarop ik terugkijk op mijn eigen leven. De zin: 'Je bent nooit te oud om een goed jeugd te hebben gehad' is hier van belang. Je kunt daarin dus veranderen. De manier waarop je terugkijkt, bepaalt in hoge mate je kwaliteit van leven. 

Hoe heb ik totnutoe mijn keuzes gemaakt? En hoe kijk ik er tegenwoordig tegenaan. Waardoor wordt mijn visie bepaald? 

Ik stem me af op de levensfase, dat doe ik in dit moment. Als we 'zenvol keuzes maken', stemmen we ons af op de wijsheid in onszelf. De zenbenadering is jezelf geregeld vragen te stellen. Reflectie. 

Wat gebeurt er hier en nu eigenlijk? Wat voel, ervaar, denk ik. Kijken met al je ervaring, onderzoekend: zonder een oordeel te hebben. Dat is de zen-benadering: een onderzoekende, geïnteresseerde houding. 

Welke van mijn ervaringen zijn goed geweest, en van welke heb ik spijt? Dat leidt juist tot een oordeel. 

Van de site Omdenken.nl.

We kunnen beter terugkijken met de ervaring van nu. We willen vaak geloven in de maakbaarheid van ons leven: het maken van goede keuzes, alles voor elkaar, perfectie! Misschien moesten we dat wat relativeren. Maar hoe zit het met je eigen houding in deze?

Vaak belijd je een geloof in perfectie. Of je bent bezield met een verlangen naar een ander verleden dan wat je feitelijk hebt. 

Het is goed om te leren relativeren. Ik heb bepaalde keuzes welbewust gemaakt, maar ik wist toen niet beter. 

Bezie je verleden met mildheid. Of met humor. 

J.H. Leopold, bloemlezing:

O Rijkdom van het Onvoltooide

Als ik mijzelf beschouw.... hoe maak ik persoonlijk mijn keuzes?

Ik zelf ga meestal op mijn gevoel af, met dikwijls heel veel twijfel. Ik heb erkenning van buiten nodig. Ik probeer houvast te vinden in religie: 'je moet je naaste liefhebben.' Tegenwoordig, vaar ik, na meditatie, op eigen kompas.

Wat je geregeld kunt doen, is een bepaald woord laten klinken. Dan komen uit geheugen, herinnering en onbewuste dingen die ertoe doen. Schrijven daarbij helpt, want het ordent die zaken. 

Hoe zit het met het verschil besluiteloosheid versus besluitvaardigheid?

Een struikelblok is de impliciete eis 'geen fouten willen maken.' Vooral bij grote keuzes is er die angst, het fout te doen. Eigenlijk willen we vooraf weten dat de uitkomst vaststaat. 

Welk verlangen leeft er in jou/mij? En, als ik een grote behoefte aan zekerheid heb, hoe zit het dan met mijn vertrouwen? Mijn zelfvertrouwen?

Bouwen aan zelfvertrouwen; plaatje van De Standaard. 

Overigens is niet-kiezen óók kiezen; denk aan de niet-gevaccineerden. 

Bij al te grote besluitvaardigheid zie ik dat ik mijn keuzes al te gemakkelijk neem. Ik ben dan waarschijnlijk vooral gedreven door haast.  Ik wil heel veel, zo niet alles!

Overigens zie je dat net zo goed bij ouderen als bij jongeren, ouderen zijn allesbehalve  uitgeblust!

Maar wat drijft mij nou?

De cursistenleidster Pia wijst op het verschijnsel 'bubbel': klonters van niet verwerkte ervaringen. Daarbij spelen ook projecties een rol: oude ervaringen worden geprojecteerd op nieuwe situaties. 

Welke overtuigingen, culturele invloeden, onbewuste emoties spelen mee? 

Vooral traumatische ervaringen doen ons verlangen naar een ander verleden. De oneerlijkheid, onrechtvaardigheid willen we herstellen. 

In het algemeen gesproken kun je zeggen, dat het allemaal dingen zijn die we ons bewust moeten worden, omdat blijkt dat we zo gedreven worden door beurtelings verlangen en afkeer. 

Ruïne Angkor Wat in Cambodia; 

's werelds grootste godsdienstige monument ooit gebouwd.

Het Boeddhisme leert ons, dat we leven vanuit illusies, als we dat zelf al niet doorhebben. 

Drie van die illusies zijn:

1. Het geloof in de onvergankelijkheid: al het mooie moet blijven.

2. Het leven moet bevredigend zijn. Dit staat haaks op de werkelijkheid dat er veel teleurstelling, ja zelf tegenspoed is. 

3. De illusie van onafhankelijkheid, zelfstandigheid, vrijheid. Dit strijdt met de werkelijkheid van onderlinge verbondenheid. Die brengt enerzijds veel goeds, maar beperkt ons ook!

De werkelijkheid is anders dan onze illusies. Maar dat kun je doorkrijgen, en zo wakker worden. 

Voorbeelden van hoe deelnemers nu keuzes make; en of zentraining leidt tot inzicht:

C.: is meer en meer in staat om tijd te nemen om naar situaties te kijken. Accepteert eerst de situatie zoals die is. Daarna wil ze erover praten om woorden te geven aan wat er speelt, zo zoekt ze verdieping. Daarna wil ze weer stil worden, hoofd leeg maken. 

Als voorbeeld gaf ze een feestje waarop een niet zo aardig iemand kwam. Ze was verrast door het verloop, voelde zich gezien en erkend. Er was een ontmoeting mogelijk, het werd een rijk moment in plaats van afwijzing. 

Ze voelde een diep verlangen om zichtbaar te zijn in verbinding met mensen. 

Het is dus zaak, de situatie te accepteren, erover te praten, stil te worden: dan mag het bestaan. 

Aandacht voor het hier en nu; Eckhart Tolle. 

Bewust doen, bewust opzoeken. Ruimte, verstilling voelen. 

In Zen heeft Pia geleerd: 

Beroemd Zenvoorbeeld: Verhaal van man op de markt: welk stuk vlees is het bgeste stuk?

Elk stuk is het beste. Met andere woorden:

1. je kan geen verkeerde keuzes maken. Durf te falen. 

2. Vertragen. Durf te kijken, ipv impulsief keuzes te maken. Ga ermee zitten.

3. Luister heel goed naar je eigen lijf. Het vergt een grote stap, moed, om daarop te vertrouwen. 

Maar het werkt altijd. 

Soms voel je spanning, die je toch niet begrijpt. Maar begrijpen is niet altijd nodig. Het voelt goed, of niet. 

Rijpen, vertragen, is goed, maar ook weer niet te lang, het moet ook weer stoppen. 

Twee aspecten bij het maken van de juiste keuze:

Dat ik weet wat ik wil

Wat stimuleert me hierin, of zit me juist in de weg. 

Eva Edith Eger: De Keuze

Dit boek gaat over de ervaringen van de 93-jarige Joodse vrouw Edith Eva Eger, die op 16-jarige leeftijd naar Auschwitz werd gedeporteerd. 

Het boek laat zien, hoe ons vermogen om te kiezen invloed heeft op ons leven. Eva beschrijft gedetailleerd haar ervaringen, en hoe ze ermee omging. 

Ze laat zien wat het vermogen tot verwerken en loslaten vermag. het boek heeft daarmee een hoog zen-gehalte. 

Eva is zich al van jongs af aaan  bewust van haar geestesinhoud. Dat heeft ze geleerd van haar moeder: niemand kan van jou afpakken wat jij denkt. 

Er is altijd een keuze. De twee jonge meisjes die dansten voor Mengele (!) hadden aldus gekozen teneinde de volgende dag te kunnen halen. 

Op latere leeftijd laat zij emoties toe, het voelen was lang weggestopt. maar het moest erbij. 

De mens is een voortdurend wordend wezen. al draag je de last van het verleden met je mee, toch is er altijd beweging. 

Je kunt loslaten, ervoor kiezen geen slachtoffer te zijn.

Uit: de Volkskrant

'Als je de zin van het leven zoekt, kom je altijd uit bij niet-materiële waarden' 

- De Volkskrant

Vooruitlopend: wat is de zin van het leven. Voor mij. 

Wat is van betekenis, zinvol, nuttig, logisch.

Verdiep je daarin. Het geeft levensenergie en moed. 

Hoe vind je nog betekenis als je heel oud wordt?

Wat is voor mij van betekenis? Wat motiveert me?

Vanuit welke intentie leef jij... wil je leven? Waarom doe je de dingen die je doet?

Het is moeilijk om die motieven te achterhalen, ze zijn vaak verborgen. 

De kunst is een vragende, onderzoekende, nieuwsgierige houding. Zonder oordeel.

Nog moeilijker is het je intenties te achterhalen. Die leven onder de oppervlakte. Word je daarvan bewust. 

Wat drijft je? Wat is van belang?

Het dualisme zit ook altijd in de Koans, de onoplosbare Zen-raadsels. 

Tegenkracht wordt vaak opgeroepen bij intenties. Dualistisch, tegenargumenten. Hé, zo werkt de geest, dualistisch. Constateren dat dat gebeurt, en daarop reflecteren. Er komen tegenargumenten, maak je dat bewsurt. 

Onbewust leven voelt als geleefd worden. 

Van DEZE SITE

Bewust leven/kiezen  betekent ook: waar kies ik niet voor. 

Als je daarbij stil staat, sta je stil bij wat je niet gaat doen, je kent de onaangename gevolgen. 

Op onderdelen kun je dan misschien toch iets realiseren van wat je wil. 

Weet wat je met je leven wilt: "Waarheen je gaat, ga met je hele hart." 

Bovenstaande spreuk is van Confucius. 

Zelfkennis, bubbels, belemmerende overtuigingen, afgestemd op mogelijkheden en beperkingen. 

Stem je af op je levensfase afstemmen. Leven vanuit verlangen of afkeer is niet afgestemd op het nu. 

Een simpel voorbeeld van de cursusleidster: hoge hakken hoeven niet meer op haar leeftijd. Het mag onderhand comfortabel zijn. Ze heeft haar hoge hakken aan de wilgen gehangen, en kan om haar jongere ik glimlachen.

Na het kiezen is het niet klaar, dan begint het pas. 

De weg is niet klaargelegd, er is hooguit een richting. Ik moet mijzelf niet plagen met de vraag:  was dit de jeuiste keus, maar: ga ik van mijn keus de goede maken. antwoord: aandachtig leven in het nu.  

Foto van DEZE SITE.

Le Ciel Flamand, Peter Monsaerts, 2016.

Poster

De film stond al enige tijd opgenomen op de recorder klaar. Ik kwam er niet eerder aan toe, maar nu het zover was, hebben we er erg van genoten. 

De film was spannend en aangrijpend. De rollen van moeder en dochter, moeder Sylvie, en dochtertje Eline, werden geweldig vertolkt.

Sara Vertongen speelt de prostituée Sylvie, Eline is in het echt ook haar kind, Esra Vandenbussche. 

Hun spel is volkomen naturel. Mensen van weinig woorden, maar met heel veel liefde onderling. 'Bolleke' noemt de mama haar kind.

Ook Elines vader, 'nonkel Dirk' -  hij mag niet als Elines vader gekend worden - houdt duidelijk veel van zijn kind. Geen van de personages laat ooit het achterste van zijn tong zien. Zo lezen we wat Dirk voelt en denkt vooral af aan zijn daden. En hoe! Dagelijks haalt hij zijn kind op met de bus, zijn zorg voor zijn kind is overal voelbaar. 

'Nonkel Dirk', eigenlijk Elines vader. 

Verder speelt nog een rol in de familie oma Monique. 

Actrice Ingrid de Vos, als Oma Monique. 

Oma en Sylvie runnen samen het 'hoerenkot' Le Ciel Flamand. Daar gaat het op zekere dag fout met Eline, die er, alleengelaten, in contact komt met een pedofiel die haar in de auto van Sylvie misbruikt. 

Het DNA van de dader matcht met niemand in de databank van de politie. Nonkel Dirk komt hem echter op het spoor. Ik geef verder het vervolg niet prijs, dat zou de pret om de film zelf te bekijken maar bederven!

Het bordeel op de grens van België en Frankrijk. Sylvie móet wel werken voor het inkomen. Maar ze loopt uiteraard zelf ook gevaar in dit beroep, zoals blijkt als ze 's avonds laat, terwijl ze helemaal alleen is in het pand, nog een man binnenlaat. 

Tegen het einde van de film lijken beide ouders wat naar elkaar toegegroeid. Maar hoe kan Dirk leven met zijn geheim? De film stelt die vraag ook aan het eind. 

Wim Willaert speelde ook een hoofdrol in een eerdere film van Monsaerts. 

Trailer.

Uiteraard ook de letterlijke plaatjes van de Vlaamse hemel. 

Regisseur Peter Monsaerts. 

De recensies waaren niet eensluidend lovend. Een van de kritieken was dat het verhaal niet geloofwaardig zou zijn. 

Ik vond 'geloofwaardigheid' in deze film nou eigenlijk niet zo'n zwaarwegend criterium. - Of misschien vond ik hem ook eigenlijk wél geloofwaardig, gezien de gesloten karakters. En hoe de dingen kunnen ontsporen, zonder dat je dat echt wilt.

Nu goed.

Elisabeth Eybers, Uitsig op die kade

UITSIG OP DIE KADE

Nouliks vertolkbaar wat hulle my vertel,
spreeus, eksters, meeue, eende, kraaie al
die ywerige dagloners van die wal,
die reier so afgetrokke opgestel.

Ek mis myself steeds minder. Ek bedoel:
as steeds meer buitedinge my gaan boei
dan sintels van inwendige gevoel
tintel dit of ek selfafstotend groei.

Vermindering neem waarneembaar toe. Ek hoop
om te voldoen aan omgekeerde bloei
en leeg genoeg te loop om vol te loop
met wat vanuit hierbuite binnevloei.

Elisabeth Eybers (1915-2007)

Uitsig op de kade komt uit de bundel Respijt, van 1993. 

Gaan jou gang

Winter, ek weet wat jy beoog

om die vog uit my liggaam te wring

wat in weerwil van al jou pogings

tot dusver die dans kon ontspring...

Gaan jou gang: hoe berooider die lewe

voor die onherroeplike rus

hoe gewigloser leer mens dan swewe,

van afstand meeslepend bewus.

Die verlede is al wat ek het

as leerboek vir die begrip

van dinge terloops opgelet

en des kades daarná aangestip.

Die einde verwek die begin,

allereerste bevindinge bly

- ongeag wat jy nog mag versin -

my tot op die laaste by.

Ithaka, K.P. Kavafis, 1911

Konstantínos Petros Kaváfis, 1863-1933

Ithaka

Als je de tocht aanvaardt naar Ithaka
wens dat de weg dan lang mag zijn,
vol avonturen, vol ervaringen.
De Kyklopen en de Laistrygonen,
de woedende Poseidon behoef je niet te vrezen,
hen zul je niet ontmoeten op je weg
wanneer je denken hoog blijft, en verfijnd
de emotie die je hart en lijf beroert.
De Kyklopen en de Laistrygonen,
de woedende Poseidon zul je niet treffen
wanneer je ze niet in eigen geest meedraagt,
wanneer je geest hun niet gestalte voor je geeft.

Wens dat de weg dan lang mag zijn.
Dat er veel zomermorgens zullen komen
waarop je, met grote vreugde en genot
zult binnenvaren in onbekende havens,
pleisteren in Phoenicische handelssteden
om daar aantrekkelijke dingen aan te schaffen
van parelmoer, koraal, barnsteen en ebbehout,
ook opwindende geurstoffen van alle soorten,
opwindende geurstoffen zoveel je krijgen kunt;
dat je talrijke steden in Egypte aan zult doen
om veel, heel veel te leren van de wijzen.

Houd Ithaka wel altijd in gedachten.
Daar aan te komen is je doel.
Maar overhaast je reis in geen geval.
't Is beter dat die vele jaren duurt,
zodat je als oude man pas bij het eiland
het anker uitwerpt, rijk aan wat je onderweg verwierf,
zonder te hopen dat Ithaka je rijkdom schenken zal.
Ithaka gaf je de mooie reis.
Was het er niet, dan was je nooit vertrokken,
verder heeft het je niets te bieden meer.

En vind je het er wat pover, Ithaka bedroog je niet.
Zo wijs geworden, met zoveel ervaring, zul je al
begrepen hebben wat Ithaka's beduiden.

K.P. Kavafis
vertaald uit het Grieks: Hans Warren en Mario Molengraaf

Toelichting:

Dit is één van de beroemdste gedichten van Kavafis. Het  verwijst naar het eiland, waarnaar Odysseus na tal van omzwervingen  terugkeerde. 

Ithaka is een van de inspiratiebronnen bij de cursus Zenvol leven op elke leeftijd; een webinar van het najaar 2021 door Zen Nederland. 

Zenvol leven op elke leef-tijd

Docenten: Pia Velema (Zen.nl Haarlem) en Peter van Beukelen (Zen.nl Utrecht).

Overige bronnen van inspiratie: 

Quote Ingrid Bergman:

'Ouder worden lijkt op het beklimmen van een berg. Het put je uit, maar het uitzicht wordt wel steeds beter.' 

Boek van Frits de Lange, Eindelijk volwassen

'Je bent nooit te oud om een goede opvoeding te hebben genoten.'

Er zijn twee benaderingswijzen van de ouderdom: 

1. Eeuwig jong willen blijven, het ideaal nastreven van de leeftijdloze oudere

2. Ouderdom zien als verval en verlies: het deficiet-model. 

De Lange pleit voor een derde model:

Ontwikkelen van wijsheid. een eigen betekenis geven aan je leven. 

"Blijven leren maakt gelukkig en wijs."

Het boek Aging for Beginners, van Ezra Bayda

"Wat ouder worden betreft zijn we allemaal beginners." 

"Diep vastgelegde overtuigingen zijn moeilijk te veranderen."

Roept de vraag op: 

Hoe stel je herinneringen bij?

Loskomen uit een vaste overtuiging kun je proberen door je te verplaatsen in een ander. 

Het boek Leef! Laura Maaskant

Jong gestorven meisje; zie filmpje De Verwondering, 2015.

Quote Bibian Mentel: Ik geniet gewoon van elke dag.

Haar man: "Elke dag dat ik me zorgen maak, is een verloren dag." 

Jonatan, lijder aan kinderkanker, bij Pauw komt binnen: 'Dank jullie wel, vriendjes. Halen jullie maar alle lol uit het leven die er voor mij niet meer is.'

Jonatan, stierf op zijn zestiende. wijsheid is niet van leeftijd afhankelijk. 

Douwe Draaisma, waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt.

'Herinneringen zijn als een hond die gaat liggen waar hij wil.' 

Alles blijft opgeslagen liggen in het geheugen. \

Het huis met de kersenbloesem, Sun-Mi Hwang

Je kunt een verlangen hebben naar een ander verleden dan je gehad hebt: hoofdpersoon in dit boek wil muziekinstrument bespelen, maar geen cello, omdat die omgeven is met nare herinneringen. Er is alleen een ander heden mogelijk. 

Levenslijn volgens DE LEVENSKIJKER

Foto van DEZE SITE.

Geeft niet precies de woorden weer van de zenleraar: Zen ziet het leven niet als een klokgevel (eerst opgaand, dan neergaand), maar meer als ééen opgaande lijn. (Het plaatje vertelt iets over coaching - maar de opgaande lijn trof me.)