Jarhead, Sam Mendes, 2005.

Filmposter; met Jake Gyllenhaal, in de rol van marinier Anthony Swofford.

Nog een poster.

Boekomslag; het boek is de basis voor de film. De hoofdrol in beide is Anthpony Swofford zelf, auteur van het boek.  

Anthony Swofford, geboren 1970. Marinier. De titel Jarhead verwijst naar het speciale marinierskapsel, bijna kaal. 

Deze foto laat zien waar de mariniers onder andere mee bezig waren: de tijd doden. Het maakte trouwens, dat ik het een nare film vond, de mannen waren ontzettend ruw.

Inhoud: 
Jarhead is een biografische oorlogsfilm uit 2005 onder regie van Sam Mendes. Het verhaal is gebaseerd op dat uit het gelijknamige boek van hoofdpersoon Anthony Swofford. Hierin beschrijft hij zijn ervaringen tijdens de Eerste Golfoorlog.

Anthony 'Swoff' Swofford (Jake Gyllenhaal) heeft zich aangemeld bij het Korps Mariniers van de Verenigde Staten en ondergaat een zowel geestelijk als lichamelijk keiharde training. Sergeant Sykes (Jamie Foxx) maakt hem vanaf dag één duidelijk dat er in zijn peloton alleen plaats is voor overlevers, gevoelens worden niet gespaard. De training is erg zwaar, één soldaat komt om het leven. Sofford wordt verkenner-sluipschutter. Na een lange wachtperiode gaan ze eindelijk op weg om Saddams Republikeinse Garde te verslaan. 

In de film trainen de mannen ook met gasmaskers; hier een historische foto, van een Amerikaanse soldaat in 2003, Kuweit. 

Ze zijn onderdeel van Operatie Desert Shield. Vechten mogen ze helaas nog steeds niet, er is geen 'bureaucratische toestemming'. De mannen vervelen zich te pletter, trainen, bewaken de olievelden, en vervelen zich alleen maar zijn stierlijk. Ze worden ook steeds lastiger naar elkaar toe, en maken zich ook zorgen over het thuisfront: blijven de vriendinnen wel trouw? 

Uiteindelijk hoeven ze geen enkele gevechtshandeling te verrichten. Wel zien ze de in brand gestoken oliebronnen van Saddam Hussein, en de karavaan met verbrande lichamen: Irakezen die op de vlucht waren, en door de Amerikanen en geallieerden werden gedood. 

Highway of death; de foto is van 18 april 1991.

Historische achtergronden:
De Highway of Death is een snelweg tussen Koeweit en Irak, officieel Highway 80 geheten. In 1990 gebruikte Irak deze weg voor het transport van militaire voertuigen voor de invasie van Koeweit.
In de nacht van 26 op 27 februari 1991 trokken veel Iraakse troepen zich terug over deze snelweg en  werden toen aangevallen door Amerikaanse, Canadese, Britse en Franse lucht- en grondtroepen. Dit resulteerde in de vernietiging van ruim 2000 voertuigen en de dood van bijna 1000 vluchtende Iraakse militairen en burgers.

Saddam Hussein stak de oliebronnen in brand. 

T-69 tank van de Iraakse Republikeinse Garde; de garde was het privéleger van Saddam Hussein. 

In de film komt ook een scudraket voor; ook die herinner ik me nog uit 1990-1991. Een grote bedreiging voor Israël, 

Foto's uit de film:

Jamie Foxx en Jake Gyllenhaal. 

Ook lastig: het verschil tussen mannen die wel, en die nooit een boek lezen.....  

Ruzie is nooit ver weg.  

Kijk, zo'n dialoog vind ik nou verschrikkelijk. 

Sam Mendes, geboren 1965.

Nog geen week geleden zagen we de film 1917 in de bioscoop, ook onder regie van Mendes. Het was een prachtige film, ik zou er zó nog een keer naar toe gaan. 

Bij het bloggen ontdekte ik dat hij ook American Beauty (1999) had gedaan, ook een geweldige film. Deze film Jarhead, + de film Road to Perdition (2002), + American Beauty, had Mendes bedoeld als een trilogie. 

Ik had moeite met Jarhead, vanwege het ruwe van mannen onder elkaar die zich vervelen; seks, pesten en geweld. Daarentegen was het ook wel weer een mooie uitbeelding van deelname aan een oorlog waarbij niets te doen valt. Die verveling. Ook kwam de Golfoorlog toch dichtbij, vanwege de brandende oliebronnen, de Highway of Death, en ook de woestijn, en de unifmormen van de mannen. Het is toch in onze tijd gebeurd, de herinnering eraan is nog zeer levend. 

Trailer

Er schijnen ook delen 2 en 3 van Jarhead te zijn. Maar op een militaire site las ik, dat die 'een hoog Rambo-gehalte'  hebben. 

Nou, ik vond het zo wel genoeg...

The Devil Nextdoor, Netflix documentaire, 2019.

Poster van de documentaire-serie op Netflix. 

De regie is van Daniel Sivan en van  

Yossi Bloch

De documentaire gaat over John Demjanjuk, alias Iwan de Verschrikkelijke, alias de Beul van Treblinka. Hij zou in concentratiekamp Treblinka de Joden de gaskmers in hebben gejaagd, en met een zwaard of bajonet hebben gesneden. Hij werkte ook in Sobibor. 

De makers toonden een kaart in de film, over de ligging van de kampen. Dat leverde kritiek op van de Poolse regering, omdat niet vermeld was, dat de bedoelde kampen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog geen Pool, maar Duits (bezet) gebied waren. De kamopen vielen dan ook onder nazi-verantwoordelijkheid. 

De twee verschillende kaarten, zoals getoond door het ministerie van Buitenlandse Zaken, Polen.

Deze week verscheen in Trouw en in andere media bovenstaande foto. Het is een unieke vondst, daar de foto de  aanwezigheid van oorlogsmisdadiger Demjanjuk in vernietigingskamp Sobibor bewijst. Demjanjuk is zijn aanwezigheid in vernietigingskamp Sobibor tot zijn dood blijven ontkennen, maar twee recentelijk opgedoken foto’s maken het vrijwel zeker dat Iwan Demjanjuk daar wel degelijk was.

Iwan Demjanjuk lijkt de man die op op de voorgrond in het midden ligt. Links achter de bomen, precies boven de meest linkse driehoek van geweren, is volgens de Duitse organisatie Bildungswerk Stanislaw Hantz de schoorsteen van de gaskamers te zien. Beeld USHMM.

Iwan Demjanjuk in oorlogstijd. 

De documentaire behelst voor het grootste deel het proces dat in Jeruzalem gehouden werd  eind jaren tachtig. Na de oorlog was hij in Amerika gaan wonen, als automonteur. Amerika leverde hem in 1987 uit aan Israël. Een jaar later werd hij ter dood veroordeeld, nadat verschillende overlevenden van Treblinka hem hadden herkend als Iwan de Verschrikkelijke. 

Deze stukken van de film zijn zeer aangrijpend. Een getuige wil dat Demjanjuk zijn bril afzet, zodat hij hem van dichtbij in de ogen kan kijken. Demjanjuk wil hem een hand geven, dat grijpt je aan: waar haalt Demjanjuk het lef vandaan om zó te 'spelen' met zijn slachtoffers! De getuige weigert de hand uiteraard. 

Bij het uitspreken van de straf is het publiek - voor zover slachtoffer van Demjanjuk - euforisch. Zijn familie, vrouw, kinderen, schoonkinderen en kleinkinderen uiteraard niet. 

Helaas werd de doodstraf niet voltrokken, omdat Demjanjuks verdedigers beweerden dat zijn identiteitskaart waarop handtekeningen van nazi-officieren te vinden waren, vervalst was door de Russen. Nadat de aanklagers toegaven dat de identiteitskaart inderdaad uit Sovjetarchieven kwam en voormalige kampbewaarders uit Treblinka hadden verklaard dat de achternaam van ‘Iwan de Verschrikkelijke’ Martsjenko was, werd Demjanjuk in 1993 door het Israëlische Hooggerechtshof vanwege twijfel over zijn identiteit vrijgesproken.

Het persoonsbewijs van Demjanjuk.
 waarover nog altijd twijfel bestaat.  Beeld EPA

Demjanjuk keerde hierna terug naar de Verenigde Staten en kreeg in 1998 het staatsburgerschap terug dat hem eerder was afgenomen. Een jaar later eiste de Amerikaanse justitie echter alweer dat dit staatsburgerschap hem werd afgenomen. In 2004 concludeerde een Amerikaanse rechtbank dat Demjanjuk niet ‘Ivan de Verschrikkelijke’ was, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog wel een bewaker in de vernietigingskampen Majdanek en Sobibór.

In München verscheen hij in de rechtszaal in een rolstoel, maar ook liggend op een brancard. Pet in de ogen getrokken.  

Bovenstaande foto is genomen op 12 mei, 2011, toen hij  de rechtbank in Duitsland verliet.. Beeld AFP

Mei 2009 werd Demjanjuk uitgeleverd aan Duitsland. Daar werd hij in 2011 veroordeeld voor medeplichtigheid aan de dood van circa 28.000 Joden in het Sobibor.

Demjanjuk verbleef in een bejaardenhuis, in afwachting van zijn hoger beroep. Dat maakte hij niet meer mee, hij stierf in 2012. Omdat er geen eindoordeel is geveld, geldt hij nog altijd als onschuldig. 

Ulrich Busch, Demjanjuks verdediger in München. 

Ik volgde de zaak Demjanuk door de stukjes van Wim Boevink in Trouw. Boevink was erg bij de zaak betrokken, ik voelde me erdoor meegesleept. Dit schreef Boevink aan aanleiding van de ontdekking van de foto, waarmee ik dit blog begon: 

"De naam van Ulrich Busch schoot weer door mijn hoofd, Demjanjuks stugge verdediger in het proces in München. Hoe zou hij, die altijd heeft volgehouden dat zijn cliënt nooit een kampbewaker in Sobibor kon zijn geweest en dat het enige bewijs dat hem met dat vernietigingskamp verbond een vervalste identiteitskaart was, op dit nieuws reageren?
Ik kon het eigenlijk wel voorspellen. Hij zou zeggen dat de foto’s vervalsingen waren of hij zou zeggen dat de identificatie van de man op de foto’s niet deugde, omdat de onderzoekers vooringenomen waren.
Of misschien zou hij vooralsnog helemaal niets over de foto’s zeggen zolang ze nog niet publiek zijn gemaakt – dat gebeurt pas op 28 januari in Berlijn – maar zou hij alvast het publiciteitsoffensief hekelen dat aan de presentatie vooraf gaat en vaststellen dat voor zijn cliënt aan de trial by media maar geen einde komt.'

Zie voor het slotpleidooi van Busch de TROUW.

Op beide foto's hierboven is Demjanjuk al een oude man. In de negentig. 

En zo zag hij eruit in de tachtiger jaren, bij het proces in Israël. 

Toen hij zijn terdoodveroordeling hoorde, moest hij weggesleept worden. 

De bejaarde man, nogmaals. Ik herinner me van de stukjes van Boevink hoe onbewogen hij alle getuigenissen aanhoorde. 

Yoram Sheftel

Dit was Demjanjuks verdediger in Israël. Deze man speelde een eigenaardige rol in het geheel. Had vooral mededogen met Demjanjuk, geen enkele met de slachtoffers. Noemde het een showproces - waar ik me nog wel een beetje in kon vinden, alles werd rechtstreeks op de tv uitgezonden. Gaf toe dat hij erg rijk geworden was met zijn verdediging. Had heel erg genoten van het terugdraaien van het doodsvonnis. Griezelig, naar. Meende de rechter te moeten terechtwijzen, waarvoor hij gelukkig op zijn vingers werd getikt. 

Demjanjuk in Israël. 

Trailer.

Ik geloofde de getuigen, die Demjanjuk herkenden. Hun getuigenis was aangrijpend en emotioneel.

De rechters die aan het woord kwamen, geloofden hen ook. Maar onomstotelijk bewijzen konden ze het niet. 

Gelukkig werd er opnieuw vervolging ingesteld, nadat een Amerikaanse officier van Justitie had vastgesteld, dat verdachte dan mogelijk niet Iwan de Verschrikkelijke was, maar in elk geval wel  een kampbewaarder was geweest, aan wiens handen bloed kleefde....

Nocturnal Animals, Tom Ford, 2016.

Filmposter

De film is naar dit boek, Tony & Susan, van Austin Wright. 

Austin Wright, Amerikaans auteur, 1922-2003

Geweldig spannende, goede film! 

Jake Kyllenhaal

Jake Gyllenhaal (geboren 1980) bewonder ik, hij speelt in deze film zowel Edward Sheffield als Tony Hastings. Zijn tegenspeelster is Amy Adams, die de rol speelt van Susan Morrow. 

Hierboven drie foto's van Amy Adams. Een heel mooie vrouw, met mooie ogen. Ze komt in verschillende gedaantes voor, als liefhebbende jonge vrouw, als perfectionistische museumdirecteur, als bedrogen vrouw. 

Hier als jonge geliefde van Edward.

De film heeft een aantal verhaallijnen. Susan is een bobo in de kunstwereld, en krijgt op een dag een manuscript van haar ex Edward toegestuurd. Terwijl zij het verhaal leest, beleven wij het mee. 

Gruwelijk verhaal van een overval die eindigt in een dubbele verkrachting en moord. 

De overval vindt plaats op een verlaten highway in Texas, vader Tony, zijn vrouw Susan en hun dochter worden van de weg gereden en lastig gevallen door een stelletje psychopaten. 

Die ontvoeren vrouw en dochter, en terwijl vader apart óók  ontvoerd wordt, en wanhopig naar hen op zoek is, worden beide vrouwen door de misdadigers verkracht en vermoord..  

De man  ontmoet Bobby Andes, een politieman. Aanvankelijk lijkt die Tony niet te geloven, maar ze vinden al gauw de lijken van bedie vrouwen. Bobby slaat om. Hij is terminaal ziek, en wil niets anders dan gerechtigheid voor Tony. Wat het hem kost kan hem niet meer schelen. 

Michael Shannon, als Bobby Andes. 

Maar de wet werkt niet mee, de verdachten gaan vrijgelaten worden. 

Dit is de eerste misdadiger die in de greep komt van Andes.

De politieman neemt Tony met zich mee, om de daders zelf te straffen. Tony wil wraak. (We hebben Susan, in de andere verhaallijn, al een keer voor een poster zien staan in het museum, waar groot REVENGE op stond.) Bobby beschouwt dit als een noodzakelijke daad omwille van de gerechtigheid.  

Tony wordt  door de criminelen weer  voor 'zwak' uitgemaakt... Precies de diskwalifiacatie die Edward moest aanhoren van Susan en haar moeder. Hij durft niet te schieten, zeggen zijn kwelgeesten.

Het pakt anders uit. De een wordt zogenaamd gedood op de vlucht door Bobby; de ander sterft door een kogel van Tony, maar Tony zelf krijgt eerst zo'n klap van de misdadiger, dat hij het ook niet overleeft. 

Tot zover de verhaallijn uit het manuscript. 

De andere verhaallijn is die van de mislukte relatie van de jonge Edward en Susan. 

Susans moeder, haar woorden vergiftigen de relatie van Edward en Susan. 

Haar moeder vindt Edward te zwak, en hij voldoet niet aan de standaard van wat in haar ogen een geslaagd leven heet. Susan wordt toch door dei woorden beïnvloed, en gaat er op een zeker moment met haar knappe buurman vandoor. Deze knapperd voldoet wel aan Mama's eisen. Susan laat zich aborteren van het kind van Edward. In haar huwelijk met die tweede man ontwikkelt Susan zich tot een geweldige hotemetoot in de museumwereld. Ze is één en al begrip voor haar man, ook als die  haar steeds vaker alleen laat. Het blijkt dat hij haar ook op zijn zakenreizen bedriegt.

. 

Alle begrip voor een man die weinig voor haar overheeft. 

Het lezen van het manuscript brengt Susan haar eerste liefde weer terug in de geest. Edward en zij plannen weer een keertje samen zijn, om het manuscript te bespreken. Susan doft zich mooi op, en wacht in een duur restaurant. We zien haar daar, whiskey drinkend, tevergeefs wachten op de komst van Edward. 

Slot van de film  Een wraak die ook bij mij hard aankwam. 

De film heeft een merkwaardig begin: we zien heel lang beelden van naakte, extreem dikke, dansende vrouwen. Op deze foto kun je nog een glimp zien van de vrouwen, die daar uitgevloerd liggen. 

Je kunt filosoferen wat de betekenis is van die nogal schokkende beelden. Ik meen, dat ze de decadentie lieten zien van Susans kunst/museumwereld. Er komt nog een ander shot voor, van een met pijlen doorboord karkas van een dier. De vrouwen zeggen wellicht iets over het verval van Susan, die met haar levenskeuze haar echte liefde voorgoed verloren heeft. 

Er spelen méér thema's in beide verhaallijnen: ik noemde al REVENGE; verder de dood van de dochter in het manuscript, tegenover de abortus van het kind van Edward; de zogenaamde zwakte van zowel Edward als Tony; de nachtdieren.

Tom Ford, oorspronkelijk mode-ontwerper. 

En nog één keer mijn held.... 

Dan nog even de titel: Nocturnal Animal werd als koosnaam gebezigd door Edward tegenover zijn vrouw, omdat ze zo slecht  sliep. Uiteraard is de titel ook van toepassing op de psychopaten die het gezin in de nacht overvallen. Dat er dus eenzelfde naam gebruikt wordt voor de trouweloze Susan als voor de griezels, geeft over háár rol te denken.
Tony sterft, in het manuscript. Dat komt overeen met het einde van de liefde Susan en Edward, hij daagt niet op, expres niet, na het maken van een afspraak. 

Trailer.