Goede Hoop, Zuid-Afrika en Nederland vanaf 1600; expositie Rijksmuseum, 2017.

Poster bij de tentoonstelling 

Gisteren, 6 mei, bezochten we deze tentoonstelling. Onze belangstelling voor Zuid-Afrika was hernieuwd na het zien van de film Bram Fischer. Enige tijd geleden lazen we bovendien de Boerenoorlog.

Aankoopcontract van Zuid-Afrika, van Jan van Riebeeck, 1652. Kaap de Goede Hoop werd handelspost, dat wil zeggen vooral verversingspost voor de schepen van de V.O.C., die hierlangs voeren op weg naar Indië. Hij sloot het contract met de Khoikhoi, voor wie het evenwel niets betekende: lucht, land en water kun je in hun ogen niet verhandelen.

Jan van Riebeeck (r.) en echtgenote Maria de la Quellerie

Oude naam voor de Khoikhoi: Hottentotten

Oude poststeen; schepen lieten hier brieven achter voor andere schepen.

.... zoals deze postzegel laat zien.

Al van oudsher maakten de oorspronkelijke bewoners zelf ook grottekeningen. (Deze  en die hieronder zijn niet van de expositie; de twee op losse stenen hierboven wel.)

Verspreiding leefgebieden

Enkele plaatjes van vroege kolonisten: Hendrik Cloete, circa 1778.

Anna de Koning-Berg

Adam Kok II, geboren 1771. Hij lijkt mij niet wit, maar ik ken die geschiedenis niet precies.

Typische Zuid-Afrikaanse kapjes.

Panorama; deel van de verzameling platen van Robert Jacob Gordon. Een van de mooiste zalen van de expositie. Zie ook de website Robert Jacob Gordon.nl

Zijn 'Great Map'van Zuid-Afrika verbaast nog steeds, omdat die haast precies klopt met de tegenwoordige kaarten.

Hier tekent hij de geslachtsdelen van ik-weet-niet-welk dier

Behalve veel plaatjes van dieren hangen er veel planten- en bloementekeningen

Het skelet van een giraf dat Gordon bewaarde staat hier ook. Alle dieren die hij prepareerde at hij op, en hij vertelde hoe het vlees smaakte.

Khoi-meisje

Indrukwekkend vond ik de foto's uit de 19e eeuw van de oorspronkelijke bevolking. Deze en die hieronder zijn niet van de expositie, die kon ik niet meer terugvinden.

Twee keer werd er een Boerenoorlog uitgevochten: de Khoi, San en anderen kregen, na de Nederlanders, nog eens de Engelsen als indringers over zich heen. De Nederlanders vochten terug. De Grote Trek vond plaats. 

Nederland stond achter de Boeren.

Decor van Dordrecht, nagebouwd in Zuid-Afrika. Dordrecht was in de Boerenoorlog (1899-1903) een plaats van grote solidariteit met de Boeren tegen de Engelsen.

Collectebus om geld op te halen voor Paul Kruger

Paul Kruger (Oom Paul)Afbeelding van de Slag van Elandslaagte, 1899 (Boerenoorlog)

Marlene Dumas had hier ook werk over Z-Afrika tentoongesteld.

Vreselijke overblijfselen van het anti-apartheidsregime. Bankje alleen voor blanken. Zie ook hieronder.

Een van de foto's van Pieter Hugo: laat kinderen zien van het huidige Zuid-Afrika, met de vraag of er nu meer hoop is.

Deze poster is erg bekend, ondersteunde in Europa de strijd tegen de Apartheid.

Zuid-Afrika kenner Adriaan van Dis sprak de audio-tour in. Ook te downloaden op je smartphone (maar niet op mijn Winphone!)

Er draaiden continue films over Nelson Mandela in Nederland, na zijn vrijlating, en een gesprek tussen Van Dis en Willem Oltmans.

Reclamefilmpje Rijksmuseum.

Via de NPO is nog de serie te zien met hetzelfde onderwerp, van Hans Goedkoop. Ik weet niet hoe lang dit nog kan. Ik zelf heb deze uitzendingen gemist. 

Martine Gosselink, hoofd Geschiedenis Rijksmuseum, is de belangrijkste samensteller van de expositie.

Martine Gosselink, gespecialiseerd in ons koloniale verleden.

Workshop Lichtenberg-methode, Damaris Kort, voor het Waterlands Kamerkoor, 3 mei 2017.

Zingen, zo vrij als een vogeltje.....

Gisteravond voor een tweede keer een workshop Lichtenberg-methode gehad met het koor. Lerares-therapeute was Damaris Kort.

Zie ook haar website:

Damaris Kort 

[Een voornaam die ik niet gemakkelijk kan onthouden, dus heb ik hem maar eens gegoogeld: Damaris was de vrouw van Dyonisius de Areopagiet, hun namen komen voor in het Nieuwe Testament in de Handelingen. In de Orthodoxe kerk is 3 oktober de feestdag van de heilige Damaris van Athene.

Damaris van Athene]

Het is lastig met die Lichtenberg-methode: er worden je vragen gesteld naar aanleiding van oefeningen, die ik soms niet te beantwoorden wist.

Lichtenberg Institut, Duitsland, waaraan de methode zijn naam ontleent.

Laat ik maar gewoon vertellen hoe we te werk gingen:
Oefening 1:
Ogen dicht. Met de stem neuriën op glij-klanken; denk aan de sirene op de eerste maandag van de maand.

Eerste maandag-van-de-maand sirene

Die andere sirene.... 

Uitvoering:
Ik vond dit een heerlijke oefening! Ik voelde me geheel vrij, en beluisterde met plezier de andere sirenes. Net als ieder ander 'sireende' ik er lustig op los, oogjes toe.
Ik merkte - want dat was de vraag na afloop - dat ik hier heel rustig van werd. Rust bij het zingen voelt voor mij heel essentieel. De mooiste liederen worden voor mij gekenmerkt door rust in de stem en/of uitvoering.

Rust

Damaris zei vooraf dat wat je ook voelde of waarnam, het allemaal goed was. Er was geen norm.
Okay.
Oefening 2.
Aandacht voor de lippen:
Leg de punten van je wijsvingers ontspannen op de mondhoeken. Houd die ook ontspannen.
Zing vervolgens aa-ie-oe, op het gegeven akkoord.
Uitvoering:
Tijdens deze oefening en daarna kwam er ook weer een reeks van vragen. Ik heb begrepen dat juist die vragen belangrijk zijn om te weten waar je je aandacht op moet richten.
Ik zelf merkte dat het het moeilijkste was de oe te vormen, het was moeilijk dat te doen zonder de lipstand te veranderen.

Te veel spanning.

Mijn oren leken reusachtig groot te worden bij het opmerken van de trillingen.

Oefening 3.
Nogmaals aandacht voor de lippen:
De hand/vingers over de mond leggen; opnieuw de drie klanken vormen, a-ie-oe; wellicht in een andere volgorde, dat weet ik niet meer.
Uitvoering:
Interessant bij deze oefening is, dat je minder lucht naar buiten brengt, maar dat die lucht toch 'ergens' heen gaat. Die brengt dan elders de lucht in trilling, waardoor het geluid aan kwaliteit wint.
Verticaliteit is belangrijk, staan dus ook.

Één  rechte luchtkolom, verticaal.

De aandacht is meer naar binnen.

Oefening 4.
Aandacht voor de tong:
Hoe en waar verandert de stand van de tong bij de klinkerreeks?

Dit plaatje hoort eigenlijk niet bij de workshop; het gaat immers om zelf waarnemen, waarbij er geen goed of fout is.

Toch maar even.

De meeste zangers kennen de plaatsen wel. 

Uitvoering:
Ik vond het moeilijk vast te stellen wat de afzonderlijke delen van mijn tong aan het uitspoken waren. Achterin mijn hoofd herinnerde ik me vagelijk de klinker-driehoek van mijn opleiding, maar dat hielp me niks, omdat ik tegelijk mijn aandacht in mijn mond probeerde te houden. Chaos dus van binnen.
Oefening 5:
Damaris hield haar hand voor zich, met een knik in de pols. De hand stelde de tong voor.

Hier ligt de 'tong' dus met het middendeel omhoog.

En zo maak je hem platter.

Vervolgens zongen we opnieuw, en nu probeerden we met onze hand de tongbewegingen te volgen.

Uitvoering:

Ik merkte nu veel beter wat mijn tong deed! En dat ik er aanvankelijk naast zat. 

Oefening 6:

Opnieuw de klinkerreeks zingen, maar nu streelden we gelijktijdig onze 'tong', dat wil zeggen onze hand. 

Uitvoering:

Het merkwaardige feit deed zich voor dat het zingen ontspannener aanvoelde!

Ontspannen.

Oefening 7:

Aandacht voor de kaken.

 

Leg je wijsvingertoppen op je kaakgewricht, het knobbeltje ergens bij je oren, dat je voelt bewegen als je je kaak op en neer beweegt. 

Voel of je je kaak voelt trillen. 

Uitvoering:

Geen opmerkelijke dingen gevoeld. Twijfel of ik het goede plekje heb gevonden.

Oefening 8:

Handen om de kaken leggen. Ook hier weer vragen over de trillingen. 

Uitvoering:

Ontspannen werking. 

Huh,,,?

Er waren nog andere oefeningen: hand in de nek leggen - daarbij de nek niet buigen; hand om het strottenhoofd leggen; neus dicht houden. 

Nekspanning

Wat mij ook veel deed, was het waarnemen van de extra geluidjes die Damaris maakte met aparte 'instrumentjes': een tros met 'dennenappeltjes' en een andere, een ketting met allerlei blaadjes; een 'regenstok' met rijst.

Cabalonga Crispy Shaker

We oefenden trouwens óók twee van onze reguliere stukken: Mendelssohn en Hindemith. Maar o jee: we maakten weer echt 'bladmuziek':

Hoe keer je terug naar je waarneming, als je weer van partituur zingt?

Poging: leg het stuk weg, en zing uit het hoofd. 

Het mooiste vond ik Un cygne, ('avance sur l'eau'), waarbij Damaris de regenstok gebruikte.

Rain stick. Het knisperende geluidje kwam vanzelf in je oren, en ondersteunde de zangklanken. Toen het ophield, bleef het  toch hangen in je hoofd, heel mooi.

Ik besef, dat ik lang niet ieders ervaringen hier heb opgeschreven. Ik heb een soort samenvatting willen geven, zodat me bij blijft wat we gedaan hebben, en ik dit hopelijk gemakkelijker vast zal houden. 

Ik ben me ervan bewust, dat ik pas een klein stapje heb gezet op deze weg van subtiele waarnemingen. Ik ben ervan overtuigd dat je dank zij oefening veel meer kunt leren waarnemen, en daardoor ook kunt horen. Maar ik ben blij met wat ik geleerd heb. Damaris en aan Zana zijn beiden al ver gevorderd op deze weg, maar hebben er ook heel veel in geïnvesteerd. 

Ik besluit met wat documentatie te vermelden die ik bij het Lichtenberg Institut vond. Ik koop het niet, want het zal me alleen intellectueel inzicht verschaffen. Bij deze technieken gaat het om de ervaring. 

De theorie op schrift.

Ik besluit met een paar plaatjes die voor mij aansluiten bij 'de verticaliteit': houdingen die belangrijk zijn voor een goede luchtstroom:

Zittend

Staand

Staand, zij-aanzicht

Ook hier geldt, dat er géén voorschriften gegeven werden. Toch kan ik me anders geen goede (vrije) luchtstroom voorstellen.

En zo (zie plaatje hieronder) stel ik me dan voor, dat ik me zal voelen als ik de finesses een beetje te pakken ga krijgen:

Jouw Vrije Lied,  VAN DE WEBSITE ALEXANDER TECHNIEK

En voor nu doe ik het hiermee.... 

Zie voor de eerdere workshop Lichtenberg methode, met Esther Putter, ook voor het Waterlands Kamerkoor de link naar mijn blog: Workshop Lichtenberg-methode, van november 2014.
(Helaas zijn de filmpjes over boventonen daaruit door de server verwijderd.)

Tot slot geef ik nog deze link:  ANDERE WORKSHOP LICHTENBERG; deze is niet van mijn hand, maar ik vond die ook nog interessant om te bewaren. Je kunt eraan zien, van hoeveel verschillende kanten je de Lichtenberg-methode kunt benaderen.

Dank je wel, Damaris, en Zana! Ik vond het leuk. 

Coup de Chaud, Raphaël Jacoulot, 2015.

Prachtige poster!

Dit is een film die verontrustend werkte. De hoofdpersoon, Josef Bousou, is een jonge vent die half gek is, en dreigend overkomt bij iedereen. 

Alleen: de film begint met zijn ondergang. We zien hem door de stromende regen lopen, krom van de pijn, gewond. Eenmaal achter een hek gaat hij liggen en sterft. 

Daarna begint het verhaal: een flashback dus.

Dit is Karim Leklou, die de rol van Josef Bousou speelt. Een pracht-vertolking.

Die grote ogen laten in de film een soort lichte waanzin zien. Zijn gedrag is des te beangstigender, omdat zijn moeder alles van hem goedpraat. 

Hij is een outcast. Hier probeert hij zich te mengen onder de andere jeugd van het plaatsje. Maar daar wordt hij al snel gepest.

Hij is verliefd op dit meisje, die natuurlijk een heel andere jongen kiest.

Hier slaat hij het zoenen gade van de twee. 

Dit is Odette, een oudere vrouw, die hij aanrandt, zeggend dat hij van haar houdt. Het is duidelijk dat hij dat bij haar wel durft, omdat zij hem nooit afwijst en vriendelijk tegen hem is. 

Dit is een belangrijk personage in de film. Zij is boerin (gespeeld door Carole Franck) die enorm lijdt onder de droogte die nu al weken aanhoudt, en haar maïs laat verdrogen. De gemeente schaft een waterpomp aan om de akkers te bevloeien, maar de pomp wordt gestolen. Zij, en ieder ander is ervan overtuigd dat Josef de dief is. Let wel: Josef ouders zijn half van zigeuner-afkomst, ze handelen in oud ijzer. Zij gaat uit haar dak van woede tegen Josefs moeder.

De burgemeester Daniel Huot (Jean Pierre Darroussin) doet wat hij kan om de woede te kanaliseren. Ondanks alle ongerustheid om Josef gebeurt er niets om hem te beteugelen. Heeft Josef ook het jonge meisje aangerand?

Intussen loopt er nog een verhaallijn over Rodolphe Blin (Grégory Gadebois), zijn vrouw en kleine dochtertje. Rodolphe is een slappeling, zijn vrouw verwijt hem dat hij zijn debiteuren niet aanmaant. Wij als toeschouwers vrezen dat Josef iets met het kleine meisje zal gaan doen. 

Josef probeert zich hier ook weer naar binnen te werken. 

Als eindelijk, eindelijk de regen valt, is de ontknoping nabij. In die eerste nacht van regenval wordt Josef vermoord. 

De dader blijkt na ondervraging Rodolphe Blin. 

Josef heeft het jonge meisje niet verkracht, blijkt nu. 

Josef heeft de waterpomp niet gestolen, blijkt nu ook. Dat heeft een andere boer gedaan, die hem stiekem onder een dek in zijn vrachtauto heeft liggen. Hij geniet een rijke maïsoogst, terwijl de boerin helemaal niets heeft kunnen oogsten dan stof. 

Wij allemaal zijn op het verkeerde been gezet. Wij allemaal hebben gedacht dat Josef de kwaaie pier was. Onze blik was net zo vernauwd als die van de dorpsbewoners. 

Trailer

Karim Leklou weer als zichzelf.

Drie spelers als zichzelf.

Een mooi motief in de film is een wit engeltje. Het is een stenen beeldje, dat Josef van een graf heeft gehaald. 

Het is hem op zeker moment ontnomen - ik weet niet meer hoe, door de jongelui? - en het is in het zwembad van een der rijke bewoners beland. Daar is Josef het ook gaan zoeken. Rodolphe betrapt hem daar, en vermoordt hem. 

Het beeldje staat voor iets, voor onschuld? Het geeft een schrijnend gevoel bij alle beschuldigingen die je inwendig aan het adres van Josef hebt gevoeld. 

De jongelui duiken het aan het eind van de film op. Het voelt een beetje als een eerherstel voor Josef. 

Regisseur Raphaël Jacoulot.