Het verhaal van de dienstmaagd, Margaret Atwood, 2018.

Boekomslag, Nederlandse vertaling van Gerrit de Blaauw

Vertaling van The Handmaid's tale, van 1985.

Dit is een gruwelijk boek, 'ellende-porno', zoals De Groene het noemt. Er staat nou nergens iets vrolijks of opwekkends in. Nou hoeft dat natuurlijk ook niet, maar ik had er bij dit boek echt last van. Het doodslaan van mede-slachtoffers vond ik het dieptepunt.  Het is een vreselijke dystopie, erger dan 1984. 

Ik vond het aanvankelijk ook erg bedacht, geconstrueerd - maar die mening moet ik toch wat herzien. Dat komt vooral doordat ik de bijbeltekst vond die Atwood gebruikt als grondslag voor het werk van de Dienstmaagd. 

Stock photos courtesy of photos-public-domain.com pdphoto.org

Op internet vond ik over het boek alleen maar lof. Er is alleen één meneer, die de serie te gruwelijk vond om uit te kijken. Voor de rest vindt iedereen dit een geweldig boek - of serie. Er wordt, zegt men, terecht gewaarschuwd wordt voor vormen van vrouwenonderdrukking en - misbruik. Gewezen wordt op Trump, de religieuze, intolerante  bewegingen in Amerika, bestrijding van abortus, de seksslavinnen van Boko Haram en van Isis, de onderdanige positie van de vrouw bij Moslims. 

De roman The Handmaid’s Tale, uit 1985, ging direct na publicatie een eigen leven leiden als symbool voor vrouwenrechten. Er volgden bewerkingen, variërend van een opera tot een wereldwijd succesvolle televisieserie. Mettertijd lijkt de plot alleen maar relevanter te worden. Er is inmiddels ook een vervolg, waar ik later op terug zal komen. (De Testamenten.)

De onvrouwen worden gedwongen radio-actief materiaal in de 'koloniën' op te ruimen. Credit: Refinery 29 and Hulu.

Gebaseerd op geschiedenis in de Sovjete-Unie, jaren 70 vorige eeuw. 

Het buitengewoon beklemmende  verhaal van de Dienstmaagd is het relaas van de Dienstmaagd Offred (in de Nederlandse vertaling: Vanfred; ze heeft geen eigennaam, ze is ‘van Fred’), die na een staatsgreep in de Verenigde Staten door de zogenaamde ‘Zonen van Jacob’ van haar dochtertje is beroofd en nu als Dienstmaagd inwoont bij Bevelvoerder Fred Waterford en zijn Echtgenote – de geprivilegieerde Echtgenotes vormen net als de Dienstmaagden en de Martha’s (huishoudsters), de Econovrouwen (vrouwen van armere mannen), de Onvrouwen (nutteloze vrouwen die verbannen worden naar de koloniën waar ze dwangarbeid moeten verrichten) en de Tantes (vrouwen die het vrouwendomein bestieren) een aparte klasse.
De religieuze dictatuur komt bij voorbeeld tot uiting in de tale Kanäans die in Gilead op de meest triviale momenten wordt gebezigd. De doorsneegroet: ‘Gezegend zij de vrucht.’ Antwoord: ‘Moge de Here openen.’ Maar er zijn ook gebedsbijeenkomsten, men is buitengewoon preuts, et cetera.

Gedwongen beschuldigingen na een gemaakte fout. Vbb: Sovjet-Unie, China. Dit plaatje, en dat van de onvrouwen hierboven, laat zien dat Atwood gebeurtenissen uit de realiteit heeft genomen om haar verhaal te vertellen. 

In Gilead is er veel onvruchtbaarheid, als gevolg van het verpesten van het milieu, abortussen, achteruitgang van de soort. Dat is de reden dat de Dienstmaagden moeten baren. Het zijn allemaal alleenstaande moeders, die hun vruchtbaarheid bewezen hebben. Ook mannen blijken trouwens onvruchtbaar, maar daar wordt verder niet over gesproken. Zij hebben de rechten, al is er ook bij de mannen een hiërarchie. .
Een goede samenvatting van het verhaal is te vinden op de site Suster Bertken.

De rode mantel met witte kap is gebaseerd op de klederdracht van Hollandse pelgrims in 17de-eeuws Amerika.

Illustratie: Stephanie Gonot/The New York Tim/HH.

De kap verbergt het gezicht en verhindert normaal contact, denk aan nonnen en vrouwen uit het victoriaanse tijdperk. Bepaalde klederdrachten uit de geschiedenis laten de kappen ook zien, zoals te zien op blikjes schoonmaakmiddel van het merk Old Dutch Cleanser.

Maar ik denk hier ook aan de boerka's natuurlijk. De kap/verbergende kleding staat  symbool voor de onderdrukte vrouw; een angstbeeld, deels gebaseerd op historische feiten. Ongeloofwaardig voor optimisten die geloven dat vooruitgang verbetering betekent, maar voor de pessimist een doemscenario waar de wereld op af lijkt te stormen.

De ‘grande dame van de Canadese literatuur’ Margaret Atwood.

Ze won al eens de Booker Prize.

Foto: Hollandse Hoogte / Camera Press Ltd.

Atwood noemt zich géén profeet, maar haar werk is nou ook weer geen sciencefiction. Atwood kiest zelf voor de middenweg, met de term ‘speculatieve fictie’: ‘Wat ik onder scifi versta, zijn boeken die (...) gaan over invasies door marsmannetjes met tentakels (...) – dingen die onmogelijk zouden kunnen gebeuren.’ Terwijl speculatieve fictie volgens haar zoveel betekent als: ‘Boeken die afstammen van Jules Vernes romans over onderzeeërs en ballonvaart en dergelijke – dingen die werkelijk zouden kunnen gebeuren, maar nog niet hebben plaatsgevonden op het moment dat de auteur het boek schreef.’

Monsanto’s Roundup vernietigt mannelijke vruchtbaarheid!

Bron: Natural News – HIER

Afnemende vruchtbaarheid ook aan de orde in onze maatschappij. 

Ze schrijft, kortom, verhalen waarvoor ze haar inspiratie haalt uit de realiteit. Niets in het boek is niet ergens in de wereldgeschiedenis in zekere zin al eens gebeurd, benadrukt de auteur. ‘Groepsexecuties, zedelijkheidswetgeving, boekverbranding, het Lebensbornprogramma van de SS en kinderroof door Argentijnse generaals, de geschiedenis van de slavernij, de geschiedenis van polyamorie in de VS, het is een lange lijst.’

Pas sinds een jaar of vijftien doen cijfers van tienduizenden geroofde kinderen de ronde.

Spanje.

© David Alan Harvey / Magnum Photos / HH

Zuster bij een Lebensborn-kliniek

De Lebensborn Vereniging (Duits: Lebensborn e.V.) was een van staatswege opgerichte vereniging door Duitsland tijdens het Derde Rijk. De vereniging had tot doel het geboortecijfer te verhogen teneinde een zuiver, arisch ras te scheppen in overeenstemming met nationaalsocialistische rassen- en gezondheidsideologie.

In het voorwoord dat Atwood in 2018 toevoegde, vertelt de auteur dat ze aanvankelijk twijfelde over de geloofwaardigheid van haar verhaal. ‘Destijds leek het voornaamste uitgangspunt tamelijk vergezocht, zelfs naar mijn eigen idee. Zou ik de lezers ervan weten te overtuigen dat in de Verenigde Staten van Amerika een coup had plaatsgevonden waardoor de liberale democratie had plaatsgemaakt voor een rechtlijnige theocratische dictatuur?’

Maar dat lukt haar zeker. Hoewel het boek in 1985 werd geschreven en het eerste seizoen van de televisieserie al vóór de komst van Trump werd opgenomen, lijkt het fictieve karakter van de serie door de tijd te zijn ingehaald. Vanity Fair schreef: ‘De serie leek in eerste instantie een waarschuwend verhaal te worden dat de natie vermoedelijk zou afwenden door Hillary Clinton te kiezen. 

Dat pakte anders uit. 

Als dienstmaagden verklede demonstranten eisen het aftreden van Trump, januari 2018.Foto: HH

llustratie uit Het verhaal van de dienstmaagd. De roman verscheen onlangs als graphic novel bij Prometheus. BEELD RENEE RENAULT

We zien hier De Muur, waar de Dienstmaagden elke dag verplicht langs wandelen, om te zien wie er nu weer geëxecuteerd is. 

Atwood beschouwde Het verhaal van de dienstmaagd niet als een voorspelling, maar een waarschuwing. Die is des te pregnanter sinds de verkiezing van Donald Trump. Politieke beslissingen als het terugdraaien van verkregen rechten – bij voorbeeld het recht op abortus – jagen demonstranten de straat op in dienstmaagdenrood ten teken dat ze zich behandeld voelen als broedkamers van het patriarchaat.
Atwood voegt aan het eind een hoofdstuk Historische Aantekeningen toe. Een leuk voorbeeld van fictioneel "bewijs" van je historie. Het is een symposium in het jaar 2195 van het Historisch Genootschap, die praten over het handschrift met het verhaal van Offred. Zo kunnen bepaalde historische feiten - bijvoorbeeld het probleem van de onvruchtbaarheid - nader worden toegelicht. 

Wilhelmina, mythe, fictie en werkelijkheid, Gerard Aalders, 2018.

"Maar haar biografen zijn het er ook unaniem over eens dat Wilhelmina allerminst democratisch of parlementair gezind was. Met haar ministers lag ze vrijwel permanent in de clinch. Na haar zoveelste uitbarsting van razernij vroegen ministers zich af:  'Is Hare Majesteit wel helemaal normaal?'"

Boekomslag

"Voor haar dood heeft ze veel documenten vernietigd die haar positieve imago (waarvan ze zich zeer bewust was) konden aantasten. Een kritische blik op haar leven en werken, zoals u in dit boek aantreft, geven een totaal ander beeld van de oude koningin."

Gerard Aalders; verklaard Republikein. Schreef verder o.m. een boek over de Lockheed-affaire. 

Geboren 1940; onderzoeker bij het NIOD geweest. 

Logo Republikeins Genootschap

"Historicus, schrijver en publicist Gerard Aalders is dit weekend door het Republikeins Genootschap (RG) uitgeroepen tot republikein van het jaar 2018. CDA-leider Sybrand Buma kreeg de titel ‘Schoothondje van het Jaar’ vanwege zijn eerdere plannen om scholieren voor de les het Wilhelmus te laten zingen."

 

Koningin Wilhelmina bezoekt in Londen de puinhopen van de gebombardeerde Nederlandse kerk (RVD, 1941)

Koningin Wilhelmina spreekt tot het volk via Radio Oranje.

Volgens critici doet Aalders tekort aan de inspirerende rol van de vorstin. Met haar radiotoespraken vanuit Londen betekende ze veel voor haar onderdrukte volk. „Deze meneer weet kennelijk niet hoe er in die tijd over werd gedacht”, stelt Engelandvaarder R. Hemmes (94), die Aalders boek „een ongehoorde schande” noemt.

Aalders citeert de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt, die Wilhelmina omschreef als „een bigotte, onzuiver redenerende, onmogelijk veeleisende, intens egocentrische oude dame.” Haar woede-uitbarstingen zouden te wijten zijn aan het regelmatig gebruik van pervitine.

Theodore Roosevelt bezocht Wilhelmina op 't Loo, in 1910. Hij zei van Wilhelmina (van wie hij hoge verwachtingen qua schoonheid had): "Eigenlijk was ze buitensporig onaantrekkelijk en nietszeggend en zowel uitgesproken zelfingenomen als slechtgehumeurd." 

Eenzaam maar niet alleen – De memoires van Wilhelmina (Historiek)

Historici als Fasseur en Lou de Jong gebruikten dit boek nogal eens als informatiebron. Maar het was van de hand van Wilhelmina zelf, en achteraf, ná de oorlog geschreven. Aalders schrijft over de grote rol die haar wordt toegekend:

"Wilhelmina werd niet serieus genomen door de leiders van de Geallieerden en was onkundig als leider van het verzet in bezet-Nederland, aldus Aalders. Dat de meeste Nederlanders desondanks een positief beeld hebben van de vorstin is volgens de onderzoeker omdat Wilhelmina voor haar dood veel documenten die haar oorlogs-imago aantastten, vernietigd heeft."

HMS Hereward. Bron: HISTORIEK NET.

De torpedobootjager die Wilhelmina mét Van 't Sant meenam naar Engeland lag 'toevallig'  klaar. 

Vertrek van Wilhelmina 13-05-1940. Haags Gemeentearchief. De mythe rond Wilhelmina. 

Fiscale privileges: Vorstelijk toiletpapier; Illustratie: Joep.

Aalders wijdt ook een flink stuk van zijn boek aan de financiën van Wilhelmina en het gehele koninklijke huis.

Ik vond daarover ook weer interessante stukjes op internet: Zie vooral: DE REPUBLIKEIN.

Ik citeer: 

'De behandeling van de meest prestigieuze klant van het belastingadviesbureau, dat sinds 1939 de aangiftes van de leden van het Koninklijk Huis zou hebben verzorgd, ging binnen Meijburg decennialang met extreme geheimhouding gepaard. ‘De medewerker die de aangifte van het Koninklijk Huis uitvoerde, beschikte over een aparte kamer met een eigen kluis’, verklapte een voormalige manager aan De Telegraaf. ‘Voordat hij naar de wc ging of koffie wilde halen, moest hij eerst alle papieren in de kluis leggen en vervolgens ook zijn kamer op slot doen.’"'

Volgens De Republikein is dit een op naam geregistreerd aandeel van Wilhelmina bij de Nederlandsche Handelsmaatschappij (NHM), de voorloper van ABN. Ik kan haar naam niet lezen. Haar handtekening (zie hierna) herken ik ook niet.

De Kosten van het Koningshuis: het volledige rapport

Published on 08/11/201812/11/2018 in Artikelen

Op pinterest; verder vond ik geen karikaturen

Portret van Wilhelmina met haar man prins Hendrik, een paar maanden na hun huwelijk.

Toenmalig prinses Juliana, met rechts op de foto Wilhelm II in 1938.

Wilhelmina heeft Wilhelm II nooit willen ontmoeten. Besteedde ze dat contact dan uit aan haar dochter?  

François van 't Sant op St James's Street, Londen, vlak bij St. James's Palace, juni 1946

Bij de Duitse inval in 1940 vluchtte hij met Wilhelmina naar Londen, waar hij haar particulier secretaris werd en de leiding kreeg over de Nederlandse geheime dienst. Later werd hij van

verraad beschuldigd. Na de oorlog bleef hij teleurgesteld achter in Londen. Hij behield echter het vertrouwen van het hof: in de jaren vijftig adviseerde hij zowel koningin Juliana als prins

Bernhard tijdens de geruchtmakende Greet Hofmansaffaire.

De autobiografie van Erik Hazelhoff Roelfzema; verschenen in 1970. De man is nu al jaren een succes als hoofdpersoon in de musical Soldaat van Oranje. 

Hazelhoff zou tegen C.J. Warners, adviseur van het ministerie van oorlog, o.m. geklaagd over prins Bernard: 

"De prins belooft altijd alles, maar doet nooit iets." Aalders, p. 248.

Aalders gebruikt dit boek als bron voor het werk van de inlichtingendienst. 

Englandspiel: 
Om vanuit Nederland informatie door te spelen naar Engeland werd eind 1941 een begin gemaakt met het droppen van agenten in Nederland. De eerste twee agenten werden al snel opgepakt en door de Duitsers gedwongen om het spel mee te spelen. Een van deze agenten, Huub Lauwers, liet in zijn berichten doorschemeren dat hij in Duitse handen was gevallen, maar dat werd in Londen niet begrepen. De Britse geheime dienst ging door met het sturen van Nederlandse agenten, die allen direct na hun landing werden gearresteerd. De Duitsers zelf maakten in 1944 een eind aan dit England-spiel. In totaal namen ze 59 agenten gevangen, van wie er 54 om het leven kwamen.

Kluiters stelt Wilhelmina en Bernard beiden medeverantwoordelijk voor het debacle van het Englandspiel. 

Maar:

In 2015 verscheen dit boek van de historicus Max Hastings: 

Hastings gelooft niet, dat er met opzet mensen geslachtofferd zijn bij het zgn Englandspiel. 

Ik citeer hem: 

"Het is een duidelijk patroon. Tijdens een oorlog blijkt dat er veel stomme mensen op posities zitten waar zij eigenlijk niet mogen zitten. Ik geloof dat het grootste deel van de geschiedenis wordt bepaald door de mess-up theorie, gestuntel. Veel eerder dan door de samenzweringstheorie."

Uitzending Nieuwsuur, 19 april 2018. Met tegenspraak van Ad van Liempt en Jan Bank, beiden ook historici.

Berlijn, van ‘vrijgevochten bende’ tot Welthauptstadt Germania, Design Museum, Katherine Rosmalen, 2019.

Dit college -lezing - was een uitbreiding bij de tentoonstelling 'Design van het Derde Rijk', gehouden in het Designmuseum in Den Bosch. Wij bezochten lezing en tentoonstelling op zondag 1 december jl. Spreekster was Katherine Rosmalen.
Ik geef in dit blog niet alleen maar een weerslag van het college: ik volg de structuur ervan, maar heb de informatie hier en daar uitgebreid. 

Poster

Een klein overzicht van de expositieruimte. 

Rosmalen liet aan de hand van plaatjes zien, hoe de ontwikkeling in Berlijn verliep van 'vrijgevochten bende' tot Welthauptstadt Germania. Het eerste plaatje was dit: 

Berliner Stadschloss, 1920er jaren; afgebroken in 1950 op last van Walter Ulbricht. 

Het oorspronkelijke paleis werd in 1442 gebouwd. Het werd later uitgebreid met veel barok, en werd vanaf 1702 tot koninklijk Pruisisch, en vanaf 1871 tot keizerlijk-Duitse residentie. Geldt als hoofdwerk van de Barok, vooral door werken van Andreas Schlüter aan facades en interieur. 

Dit plaatje voeg ik zelf toe: de Pruisische koninklijke familie die koning August van Saxen en Polen ontvang in het Stadtschloss, 1729.

Dit Palast kwam van het Stadtschloss in de plaats. Het Palast der Republik. Hierin huisde het parlement van de DDR van 1976 tot 1990. Het werd afgebroken omdat er heel veel asbest in zat. Het voormalige Berliner Schloss werd herbouwd. Het zou in 2019 heropend moeten worden. 

Der Palast der Republik 1986, zehn Jahre nach seiner Eröffnung und vier Jahre vor seiner Schließung

'Palast des Zweifels', 2005.

Het projekt 'twijfel' moest de strijd om het gebouw weerspiegelen. De kunstenaar was van mening, dat het niet om het paleis zelf ging, maar om de vraag naar de nationale identiteit. Was Duitsland verenigd, of bestond het nog steeds uit Oost en West? Door de Noor Lars Ø. Ramberg

Het nieuwe (herbouwde) Stadsschloss in aanbouw (augustus 2018). 

Terug in de tijd:

Komst nieuwe tijd met de zeppelin, boven Brandenburger Tor.

Grosses Schauspielhaus, Expressionistisch, met 'stalagtieten'. 

Zuilen in de foyer. 

"The entrance foyer was adorned with fountain-like columns, and led to a cavernous, domed amphitheatre hung with stylised 'stalactites'. This vast grotto was dramatically lit with coloured lights, and even the ceiling was dotted with lightbulbs emulating the night sky's stars."

Hans Poelzig, architect grosses Schauspielhaus; 1869-1936; gebouw was in 1919 ontworpen als markthal, later werd het een theater. 

De nationaal-socialisten herbouwden dit prachtige theater naar eigen inzichten. De frivoliteit was weg! Dit gebeurde in 1934, en het heette voortaan „Theater des Volkes“. Fritz Fuß bouwde het om, en bouwde onder andere een  Führerloge in.

Artiesteningang Theater des Volkes und Werbung für Kraft durch Freude, ca. 1941.

In 1947 werd het Friedrich-Palast gebouwd op de plek van het oude Grosse Schauspielhaus/Theater des Volkes. 

In 2015 werd dit monument onthuld, ter ere van Max Reinhardt, Hans Poelzig and Erik Charell. Reinhardt was visionair impressario en theatereigenaar van de twintiger en dertiger jaren; Poelzig was de invloedrijke architect van het oude Schauspeilhaus, en Charell was de man van de grote revues van die jaren. Hij ontdekte onder anderen Marlene Dietrich. 

Plaatje dat past bij de uitdrukking: die Goldenen Jahre in Berlin. Theater, revue, vrolijkheid, maar ook: 'dansen op de vulkaan.' - De hele sfeer is mooi weergegeven in de Duitse serie Berlin-Babylon. 

Poster Berlin-Babylon, serie uit 2017.

Cabaret 

Charleston 

Eldorado: plaats van een cabaret. 

Het was ook een tijdlang het domicilie van Klaus und Erika Mann

"Sie waren das damals wohl coolste Geschwisterpaar im europäischen Kulturbetrieb. Klaus und Erika Mann. Intellektuell und komödiantisch, bisexuell oder homosexuell, die eine immer lebensmutig, der andere irgendwann lebensmüde. Die „Mann-Sisters“, sie im November 1905, er genau ein Jahr später zur Welt gekommen."

Toen de nazi's kwamen, ontvluchtten zij de stad.

In 1934 besloot Adolf Hitler dat er geen ruimte was voor moderne kunst in het derde rijk. Kunstenaars werden gedwongen om te stoppen in avant-garde stijl te werken en musea werden geplunderd. Om het volk het morele verval van de moderne kunst te laten zien, organiseerden de nazi’s in 1937 een grote tentoonstelling met ‘entartete’ (ontaarde) kunst. De entartete kunst tentoonstelling was de meest bezochte moderne kunsttentoonstelling ooit, maar leidde ook tot de vernieling van duizenden kunstwerken. De Entartete Kunst, 1937, expositie vond plaats in München. Zie DEZE SITE.

De catalogus die werd uitgegeven bij de tentoonstelling, leest als een politiek pamflet. Er staat beschreven waarom entartete kunst verwerpelijk is: 1) moderne religieuze kunst toont Joodse tradities, 2) de moderne kunstenaars zijn bolsjewieken die een marxistische klassenstrijd propageren, 3) ze verheerlijken het zwarte ras en hun intellectuele ideaal toont kreupelen en idioten, 4) de mislukkingen van alle -ismen spreken voor zich. In de catalogus wordt de moderne kunst vergeleken met tekeningen van patiënten met een psychische aandoening.

Ik laat nu een paar voorbeelden zien van destijds op deze expositie getoonde werken:

Emil Nolde

Die Strasse - Ernst Ludwig Kirchner

Kokoschka

Paul Klee

De oorlogsinvaliden, Otto Dix. Het oorspronkelijke werk in kleur is vermoedelijk verloren gegaan. 

Ik vond nog dit, mogelijk vergelijkbare werk (ik weet niet of dit op de tentoonstelling te zien is geweest.)

Kaartspelende oorlogskreupelen, Otto Dix. 

Gids bij de tentoonstelling.

Zoals gezegd, de expositie was in München. Ging daarna als reizende tentoonstellling door het land.

Terug naar de lezing: ook dit plaatje werd getoond als illustratie van de 'vrijgevochten bende':

Portret Sylvia von Harden, Otto Dix. Opvallend is de monocle; hoorde bij het 'decor'.

Otto Dix, Anita Berber, 1925. Danseres

Anita Berber, met monocle en rokkostuum, 1921

Anita Berber was beroemd en doorbrak taboes, trad veelal naakt op. Had tal van affaires met zowel mannen als vrouwen. 

Haar ballet was ook beroemd, en er gebeurde sowieso veel in de dans, bij voorbeeld de euritmie. Bewegingsvormen gingen ook naar Rusland, Ballet Russe. 

Zähringerstrasse 13, gedenkplaat

Jacques Delcroze, Instituut voor euritmie, Hellerau (bij Dresden); opleiding voor nieuwe dansers. 

Bauhaus zocht ook nieuwe vormen: Het Bauhaus was een opleiding voor beeldend kunstenaars, ambachtslieden en architecten die van 1919 tot 1932 eerst te Weimar later te Dessau en daarna nog een jaar in Berlijn gevestigd was.

Bauhaus symbool

Het Duitse nationaalsocialisme wilde van het progressieve, als "bolsjewistisch" gebrandmerkt Bauhaus af en dwong het in 1932 naar Berlijn te verhuizen. Nauwelijks een jaar later werd het na de nationaalsocialistische machtsovername gesloten door Mies van der Rohe die niet langer wilde toegeven aan politieke eisen van de nieuwe machthebbers, zoals de verwijdering van Joodse en buitenlandse docenten.

Romanisches Haus, rond 1900; verzamelplaats artiesten 

Romanisches Cafe was dichtbij het Auguste-Viktoria-Platz (thans Breitscheidplatz).

Auguste-Viktoria-Platz en Gloria-Palast bioscoop, rond 1940

Gezien vanaf de Tauentzienstraße, 1960

großstadt triptychon otto dix

De Dresdner Sezession was een kortdurend samenwerkingsverband van het Duits expressionisme. Hier wilden de nazi's ook niets mee te maken hebben.

Het was ook de tijd van Berthold Brecht, met sociale idealen. Ook Paul van Ostayen zat een tijdje in Berlijn, maar hij aardde er niet.
Op politiek gebied gebeurde er ook veel, Rosmalen herinnert aan de Revolutie 1918, moord op Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht,
In 1933 kwamen de nationaal socialisten aan de macht. De boekverbranding vond plaats op de Opernplatz, nu de Bebelplatz.

Boekverbranding Bebelplatz (destijds: Opernplatz, 1933); volkomen geënsceneerd, zand onder het vuur et cetera.

Olympisch stadion berlijn, 1936 spelen. Internationaal wilden de nazi's goed voor de dag komen. Er kwam eventjes rust wat betreft de anti-joodse acties. Verbannen joden mochten voor even terug, even waren er  geen anti-joodse borden.

Architect Hauptman Werner March, Olympisch stadion.

Het Olympisch stadion was ook deels gewijd aan slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog: Onder de Glockenturm lag de Langemarckhalle, gewijd aan de Duitse jeugdige gevallenen in Langemarck, België. In de nazitijd was dit een heiligdom! "Op 10 november 1914 werden slecht getrainde en slecht uitgeruste vrijwillgersregimenten vernietigend verslagen bij Langemarck.'

Langemarckhalle

Helemaal links de Glockenturm, westkant van het Maifeld. 

Glockenturm, herbouwd na totale vernietiging in 1947.

 Führerturm; oorspronkelijke uiterlijk. 

Er waren plannen van Berlijn de Reichshauptstadt te maken. De term Welthauptstadt Germania werd pas ná de oorlog gebruikt, om het  'gigantomanische' van het nationaalsocialisme te benadrukken. Hitler zelf gebruikte óf het woord Germania, of Welthauptstadt, Speer gebruikte wel de combinatie van beide namen. Sedertdien wordt de combinatie gebruikt voor het   „Gesamtbauplan für die Reichshauptstadt“, waarmee Berlijn tot middelpunt van het "grootgermaans wereldrijk" moest worden.

Gipsmodell der Großen Halle („Ruhmeshalle“ / „Halle des Volkes“) von Albert Speer in der Reichshauptstadt Berlin (Planung für die „Welthauptstadt Germania“), 1939

Deel van de grote Ost-West-Achse, die gerealiseerd is. Die Straße des 17. Juni, van de Siegessäule af gezien, in de richtung van de as. Deel van de Bundesstraßen. 17 juni herinnert aan  de Volksaufstand in de DDR in 1953.

 Sowjetisches Ehrenmal auf der Nord-Süd-Achse (Blickrichtung nach Osten), 1983

Siegessäule (overwinningszuil) op de Großen Stern

Hitlers ontwerpschets voor de Triomfboog, 1925. Gigantische groot, de Arc de Triomphe haalt er niet bij!

De beeldhouwer en architect Arno Breker, rechts Albert Speer, 1940
Breker werd als richtinggevend voor de nazi-beeldhouwkunst beschouwd. 

Berlijn, model van 1939 voor de nieuwe vormgeving, blik van het geplande station zuid , door de Triomfboog tot aan de Grote Hal (Noord-Zuid-Achse)

Schwerbelastungskörper in Berlin-Tempelhof: om de enorme kolossen te kunnen dragen moest men zeker weten of de bodem dat aankon. Vandaar dit gewicht, uit beton en staal. 

Om de grootte een beetje te bepalen, zien we hier de afmetingen van de triomfboog in vergelijking met het Stadschloss. 

Het voormalige Reichsluftfahrt­ministerium, sinds1992 Detlev-Rohwedder-Haus, aan de Wilhelmstraße in Berlin-Mitte. Ik denk een van de weinige nazi-gebouwen die nog bestaan. 

Conclusie:

Het verhaal blijkt achteraf, bij het samenstellen van mijn blog, interessant. Tijdens de lezing ervoeren wij iets heel anders, hetgeen ik achteraf wijt aan de vele 'eh's , het heen en weer schieten tussen de foto's, en het vlug weghalen van een dia met tekst vanwege de spelfouten, en ook vanwege de lange wachttijd vooraf. 

Het kostte me ook wel moeite om het verhaal te ontdekken, maar de structuur zat er zeker in. Ik heb dus toch zeker wat aan de lezing gehad! Berlijn is er interessanter door geworden. 

Na de lezing bezochten wij nog de tentoonstelling. Helaas waren wij een beetje murw. Ik zag dat hij heel goed was ingericht, maar we namen niets meer op. 

Ik las een ingteressant artikel in DE GROENE over de tentoonstelling: hebben we het hier over design van, of ten tijde van het Derde Rijk?

We kwamen er hier thuis niet helemaal uit. Het probleem was, dat de ideologie bevorderd zou moeten worden door het design. Wanneer kun je dat ondubbelzinnig vaststellen? En was het niet zo, dat de nazi's vooral overal tegen, maar vrijwel nergens voor waren? 

Interessant vond ik wel de opmerking over de ovens van de firma Topf & Söhne, Erfurt. 

De firma ontwierp de vernietigingsovens, zoals ook verteld wordt door Geert Mak, in zijn boek In Europa. Zij maakten zich niet druk om welke morele of ethische waarde ook, ze gingen zelfs naar de concentratiekampen om te leren hoe ze de vernietiging nog efficiënter konden doen (de kieren sluiten van de ovens). 

Maar is dat design gebruiken voor de nazi-ideologie? Of is dat gewoon techniek verbeteren?

Ik weet het niet.