United 93 gaat over het vierde vliegtuig van 9 september 2011, het toestel dat de door de kapers geplande bestemming (Washington, Capitool of White House) niet bereikte, dank zij de samenwerking tussen passagiers en stewardessen.
De film is gebaseerd op rapporten en getuigenverslagen, en geeft zo een heel natuurgetrouw verslag van de dramatische gebeurtenissen van die dag.
De scenes spelen zich afwisselend af in de verkeerstoren en in het gekaapte vliegtuig. Je ziet de ongelooflijke spanning op beide plekken. De trage en inadequate reactie van het leger (ze durven noch kunnen ingrijpen) is ontluisterend.
Aan boord van het vliegtuig zijn drie kapers en achtendertig passagiers, veel plaatsen zijn onbezet. Griezelig om te zien hoe zenuwachtig de kapers zijn, vooral degene die het vliegtuig moet gaan besturen. Je kunt het je nu allemaal nog veel beter voorstellen.
De bom is nep, maar daar komen de passagiers pas later achter. De piloten worden beiden vermoord, ook een gillende stewardess. Er heerst angst en verslagenheid in het toestel.
Geleidelijk zie je dat de passagiers meer durven. Zo bellen ze bijna allemaal naar huis om afscheid te nemen van hun geliefden. Heel aangrijpend.
Een man van wie je het het minste verwacht neemt ten slotte het initiatief om de kapers te overmeesteren. Er is onder de passagiers een piloot, die zal het stuur over gaan nemen. Ze verzamelen wapens, vorken, een brandblusser, alles wat kan dienen. De cockpit is afgesloten, maar met een wagentje rammen ze de deur. We zien het toestel slingeren, ondersteboven hangen. Dan valt het scherm zwart. He toestel heeft zich in de grond geboord, alle inzittenden zijn daarbij omgekomen.
Overleg
Stewardess
Twee kapers, nerveus, maar keihard
De derde kaper, piloot
Rechts de man die het verzet initieert
Stiekem bellen met thuis
Ongelooflijke angst
Twee beelden uit de werkelijkheid
Trailer
Geluidsopnamen (documentaire) van de laatste contacten met het vliegtuig.
Weergave van de werkelijke passagiers. De film maakt gebruik van onbekende acteurs om niet afgeleid te raken door een bekend gezicht.
Animatie van de laatste vlucht van United 93. Met de originele teksten.
De film is ook zo indrukwekkend omdat dit een stuk geschiedenis is waar we allemaal bovenop hebben gezeten. De moed van het verzet is fantastisch!
Take shelter is een film die me bij zal blijven. Ik zag hem gisteravond, terwijl bijna heel Nederland naar het Songfestival 2014 zat te kijken, en mijn familie in P3 was, hier in Purmerend. Mijn zoon trad daar op met de Zombie Eaters. Een vreselijke naam voor (in mijn oren) vreselijke muziek, waar de mannen evenwel hard voor hebben moeten studeren, en waarvan mijn zoon glim-oogjes krijgt.... ;-)
Regen als olie in de visioenen
De hoofdpersoon in Take Shelter, Curtis, wordt geplaagd door vreselijke nachtmerries. Ze zijn evenwel erg mooi om te zien: hij droomt steeds dat er een verschrikkelijke storm zal optreden, erger dan er ooit heeft plaats gevonden. We zien beelden van donkere luchten, slurfen van wervelwinden, bruine regen, bliksemschichten, vreemd rondwervelende vogelzwermen.
Luchten, bliksemschichten
De nachtmerries werken dóór overdag: de beet van zijn hond (in zijn droom) voelt hij de hele dag nog; hij plast in bed; ook op zijn werk hoort hij donderslagen, terwijl zijn collega niets hoort.
Gaandeweg gaan we de man wantrouwen.
In bed geplast van de angst.
Hij heeft een moeder die ergens in de dertig in een gesticht terechtkwam met de diagnose psychotisch-schizofreen, Curtis en zijn oudere broer werden als kind verlaten. Is er nu niet net zo iets met hem aan de hand? Hij verkwist opeens zijn geld aan een idiote schuilkelder; hij neemt een tweede, onverantwoorde hypotheek op zijn huis; hij leent
Samantha en Hannah bij de schuilkelder
bouwmachines van zijn baas, vervreemdt zich van zijn vriend. We raken ervan overtuigd dat hij ziek is.
Een extra probleem is, dat het echtpaar een kind heeft dat doofstom is. Er is extra dure zorg voor haar nodig. Maar hij raakt door zijn bizarre gedrag zijn baan kwijt.
Eén keer neemt hij vrouw (Samantha) en kind (Hannah)
Met gasmaskers in de schuilkelder.
Hij heeft een erg lieve, sterke vrouw.
mee de schuilkelder in, omdat het stormt. Dat is nadat hij haar eindelijk in vertrouwen genomen over wat hem bezielt. Zij gaat mee, maar eist op een bepaald moment, dat hij de deur opendoet, omdat het niet meer waait. Hij durft niet, maar doet het toch. Vóór alles wil hij bij zijn vrouw en doofstomme kind blijven, hen niet verlaten, zoals zijn moeder hem verlaten heeft.
De psychiater die hem behandelt vindt dat hij fysiek afstand moet nemen van zijn schuilkelder, en hij gehoorzaamt. Het gezin gaat een poosje naar een strandhuisje. Daar ziet het meisje iets aan de
Omdat zijn kind het nu ook ziet, weet hij dat het echt is.
horizon verschijnen. De vrouw ziet het ook. Het regent iets als motorolie, de lucht is inktzwart, er zwermen vogels. De apocalyps is toch daar, de film gaat op zwart....
Zij ziet het ook. Laatste filmbeeld.
Trailer
Rolbezetting: Michael Shannon, Jessica Chastain, Shea Whigham
Deze film is gemaakt op de muziek met de gelijknamige titel van Benjamin Britten. Het is al weer een hele tijd geleden dat we dat oratorium hoorden uitvoeren in het Concertgebouw; we waren eer erg van onder de indruk. Nu bleek er ook nog eens een film over gemaakt te zijn: een mooie kans, dacht ik, om het stuk nog eens te beluisteren.
Ik wilde de film opnemen van de tv, maar Ton zette de recorder per ongeluk uit. Grrr. Maar hij was zo lief via Amazon de film voor me te kopen. Ja, echt heel lief.
Laurence Olivier als de oude soldaat
De film gaat uit van een gedicht van Wilfred Owen, de Engelse soldaat-dichter die in de Eerste Wereldoorlog omkwam op 25-jarige leeftijd. Het gaat om het gedicht I dreamed that out of battle I escaped.
Jammer genoeg ontbrak bij deze dvd de ondertiteling, ook de Engelse. Er ontging me dus nogal wat. Maar erger was, dat de combinatie heftige muziek en heftige beelden totaal niet werkte. Ik kon haast niet meer luisteren omdat de beelden me absorbeerden. Die waren soms gruwelijk. Soms deden ze me heel ouderwets aan, ouderwetser dan het jaar 1989 zou doen vermoeden. Ik vrees dat het al met al geen succes was. Ik was veel te veel afgeleid.
Tilda Swinton vond ik bij vlagen goed.
Leuk is dan wel weer, als je je eigen mening heel goed vertolkt ziet in een recensie, nog wel eentje van ver over zee, uit The New York Times .
Nee, deze film is geen aanrader. Ik hoef Britten ook weer voor een tijdje niet meer te horen. Maar als dat weer komt, dan beluister ik hem zeker weten zonder deze filmbeelden erbij!
Een van de gespeelde oorlogstaferelen; veel andere waren echt.
Een stukje film.
Ten slotte voor mijzelf, om nog eens na te lezen, het gedicht van Wilfred Owen (1893-1918):
Strange meeting
It seemed that out of the battle I escaped
Down some profound dull tunnel, long since scooped
Through granites which Titanic wars had groined.
Yet also there encumbered sleepers groaned,
Too fast in thought or death to be bestirred.
Then, as I probed them, one sprang up, and stared
With piteous recognition in fixed eyes,
Lifting distressful hands as if to bless.
And by his smile, I knew that sullen hall;
By his dead smile I knew we stood in Hell.
With a thousand fears that vision's face was grained;
Yet no blood reached there from the upper ground,
And no guns thumped, or down the flues made moan.
"Strange friend," I said, "Here is no cause to mourn."
"None," said the other, "Save the undone years,
The hopelessness. Whatever hope is yours,
Was my life also; I went hunting wild
After the wildest beauty in the world,
Which lies not calm in eyes, or braided hair,
But mocks the steady running of the hour,
And if it grieves, grieves richlier than here.
For by my glee might many men have laughed,
And of my weeping something has been left,
Which must die now. I mean the truth untold,
The pity of war, the pity war distilled.
Now men will go content with what we spoiled.
Or, discontent, boil bloody, and be spilled.
They will be swift with swiftness of the tigress,
None will break ranks, though nations trek from progress.
Courage was mine, and I had mystery;
Wisdom was mine, and I had mastery;
To miss the march of this retreating world
Into vain citadels that are not walled.
Then, when much blood had clogged their chariot-wheels
Op deze website is de documentaire te zien over kardinaal Tarancon, die een belangrijke rol speelde in de periode van de zogenaamde Transitie. Dit was de tijd van overgang in Spanje van de dictatuur van Franco naar de democratie onder koning Juan Carlos I en premier Adolfo Suarez.
Tarancon was een zeer integer mens, en geen wonder dat de documentaire daarom de ondertitel heeft: herinnering aan een strijd.
Tarancón als jonge priester; Roger Coma.
Hij eiste dat deze straatarme mensen ook rantsoenbonnen kregen.
Verraad: ondergedoken mensen (geholpen door Tarancón) zijn hier zojuist vermoord.
Als jonge priester stond hij al aan de goede kant, maar dat hield hij vol toen hij bisschop en ten slotte kardinaal werd. Hij weerstond de machten en krachten van de dictatuur, heel moedig. Zijn leven liep daardoor regelmatig gevaar, onder andere toen Luis Carrero Blanco, minister-president in 1973 en gedoodverfde opvolger van Franco, vermoord werd door de ETA. De schuld kwam bij Tarancon te liggen (die sowieso voor de armen opkwam, en dus ook de nationalistische Basken het hunne gunde). Zijn houding was tegen het zere been van de Frankisten, die vonden dat Spanje één en ongedeeld moest blijven. De leuze 'Tarancón al paredón' (tegen de muur - vuurpeloton - met Tarancon) klonk door de straten.
Luis Carrero Blanco in de film, vlak voor de aanslag op hem.
Tarancon heeft zich nooit laten intimideren. Hij wist zich gesteund door Paus Johannes XXIII, die met hem tegen de dictatuur was.
Tegen Juan Carlos sprak hij vóór die aan de macht kwam: wilt u een koning zijn voor alle Spanjaarden, en niet voor een deel van hen.
We hebben deze documentaire tot diep in de nacht uit zitten kijken. Ik was verrast dat er iemand in de kerk in Spanje geleefd heeft, die zo integer was als hij. Hij moest tegen de stroom oproeien, ook van zijn eigen superieuren.
Langzaam begon ik te denken dat geen katholiek daar deugde, omdat de kerk gemene zaak maakte met Franco. Maar dat beeld is na deze film goed genuanceerd. Ik had het ook wel kunnen weten: de katholieken waren ook al voor de Burgeroorlog verdeeld. Er zijn geestelijken aan beide kanten vermoord.
Een persoonlijke overwinning voor mij was, dat ik voor het eerst een hele documentaire in het Spaans heb kunnen volgen. Weliswaar met de hulp van Spaanse ondertitels, en ook alleen in de hoofdzaken.... Maar toch! De film bleef genoeg boeien om tot zo laat op te blijven.
Mooi, omdat het me een andere kijk heeft opgeleverd. Toch weer eens iets goeds over een dienaar van de kerk.
De echte Vicente Enrique Tarancón; weer iemand met zo'n zacht gezicht.
De film is ook als miniserie te zien geweest, hetgeen goed te merken was: er waren duidelijke hoofdstukken. Eén van de titels van een aflevering was Het vijfde gebod, El quinto mandamiento. (Gij zult geen andere goden dienen dan Mij alleen.)
Tenslotte nog drie hoofdrolspelers uit de tijd van de Transitie:
Ik was getroffen door deze uitzending van het boekenprogramma van Wim Brands: Ernest van der Kwast, over zijn boek Mama Tandoori, 2010. Hij schreef het over zijn eigen moeder, een Indiase met een grote liefde voor alles wat gratis is. Ik nam me gelijk voor het boek aan te schaffen. Het is er niet van gekomen, althans: ik kocht het wel, maar deed het iemand cadeau. Ik was overtuigd dat ik een superleuk geschenk had uitgekozen, en dat gevoel baseerde ik op bovengenoemde uitzending.
Nu, na vier jaar, heb ik het boek eindelijk ook zelf gelezen, en eerlijk gezegd was het een teleurstelling. Van der Kwast kon veel leuker vertellen over zijn moeder dan over haar schrijven. Het is mij een beetje al te gek gemaakt, met de stapels videorecorders in de huiskamer van huize van der Kwast, een met de deegroller om zich heen meppende moeder, en meer van dergelijke overdrijvingen. Het zal allemaal wat subtieler geweest zijn, en ik vermoed daardoor des te pijnlijker.
Inmiddels heeft het boek een soort zegetocht gemaakt, en is er ook een theaterstuk van gemaakt. Zo gaat dat met populaire boeken.
Promo theaterstuk van het boek dat een bestseller geworden is.
Een prachtige foto als boekomslag: een jochie dat oprecht opgaat in zijn gebed.
Jos Palm is historicus en journalist. Hij is onder meer redacteur en presentator van het programma OVT van de VPRO.
Dit boek schreef hij na de dood van zijn moeder (zijn vader stierf al eerder), aan de hand van talloze schriftjes en andere herinneringen van zijn moeder, die hij vond in de linnenkast. Verder maakte hij gebruik van geschriften van de parochiekerk van zijn ouders.
Palm genomineerd voor de Libris Historieprijs.
Het boek verhaalt de religieuze geschiedenis van zijn ouders, vooral van zijn moeder, maar ingebed in de geschiedenis van de katholieke kerk in Nederland. Dat maakt het boek heel bijzonder. Ik was er door ontroerd. Het kwam voor dat hij dingen vertelde die ik niet wist, zoals de dogma's van Maria's Onbevlekte Ontvangenis en van de Onfeilbaarheid van de paus. Beide dateren van de 19e eeuw. Ik ben ermee opgevoed alsof ze van alle tijden waren!
Zo leerde ik Maria zien.
Zo denken we tegenwoordig over haar maagdelijkheid.
Dus hij was onfeilbaar?
Ook schrok ik van de politiek tegenover vrouwen, die echt van de kerk alleen maar huisvrouw en moeder mochten zijn.
Palm kwam uit een gezin van zes kinderen, de moeder kreeg ook nog twee miskramen. Met het hoge kindertal voldeden Piet en Greet aan de eisen van de kerk. En stilletjes ook van de politiek!
DE partij van de katholieken in de vijftiger jaren, Romme de held van zowel mijn als Tons vader.
Greets moeder was door de kerk in een huwelijk geluisd met een pedofiel. Het huwelijk werd nooit ontbonden, maar toen de waarheid aan het licht kwam, was zij gedwongen met haar twee kinderen terug te keren naar het huis van haar ouders, van wie ze genadebrood at. Greets jeugd was dus al met al niet erg vrolijk.
Aandoenlijk is het verhaal van de grote liefde van Greet, Henk, die ze los moest laten, omdat hij er niet in slaagde de waarheden van de kerk aan te nemen. Een doop was noodzakelijk (bekering), maar dat ging dus niet.
Met Piet lukte het wel volgens alle regels van de kerk. Ze trouwen, en slagen erin volkomen naar de eisen van de kerk te leven. Ze vinden daarin voldoening.
De omslag van ouderwets-confessioneel naar modern in de kerk, zoals ik die zelf ook heb meegemaakt in de zestiger jaren, ging heel snel, als je het bekijkt vanuit de helikopter-view. Feitelijk was het een verandering 'van boven', door monseigneur Beckers en Paus Johannes Paulus XXIII.
Paus Johannes Paulus XXIII en Monseigneur Beckers; allebei met opvallend vriendelijke gezichten.
De ouders van het gezin Palm konden hierin helemaal niet meegaan. De kinderen daarentegen lieten het oude geloof los, en werden marxistisch-socialistisch. Palm laat mooi zien hoe zij eigenlijk het ene geloof voor het andere inwisselden. Maar voor de ouders betekende dat een ramp. Toen de oudste dochter ging samenwonen met een ongelovige vriend, werd haar te verstaan gegeven dat ze niet meer thuis hoefde te komen.... Later, bij de geboorte van haar eerste kind, werd dit allemaal wel weer bijgelegd, maar toch.
Piet en Greet zochten eigen wegen om maar niet mee te hoeven gaan met de moderniteit. Kleine kerkjes met wat zonderlinge, ouderwetse geestelijken. Daarmee stonden ze een beetje buiten de officiële kerk, maar zelf voelden ze zich op deze manier trouw aan het ware geloof.
De arrogante en zeer conservatieve Jo Gijssen, met wie Piet en Greet zich verwant voelden. Hij vormde een tegenwicht tegen de moderne geluiden toen in de kerk. Tegenwoordig in opspraak vanwege bewezen misbruik van kinderen.
Een heel mooi boek, dat me veel meer gaf dan ik aanvankelijk verwachtte. Met liefde en respect geschreven, en voor een insider als ik ben bij tijden toch zeer onthullend.
Recensie
Ik las dit boek in prachtige omstandigheden: ik was op vakantie in Sevilla. Een stad, waar het katholieke geloof nog het aanzien heeft dat het in Nederland in de jaren vijftig had. Zoals ik het zelf als klein meisje had meegemaakt. Er werd op zaterdag de Eerste Heilige Communie gedaan, allerlei dure bruidsjurkjes en kapiteins- en matrozenpakjes hingen al weken van te voren in de etalages.
Hartstikke dure jurkjes en pakjes. In mijn kinderjaren droeg ik het jurkje dat gemaakt was van mijn moeders trouwjapon, en overgegaan was van mijn oudste zus, via de tweede naar mij. Mijn jongste zus heeft het geloof ik al niet meer gedragen, toen bestond de traditie al niet meer. De traditie: in de meimaand in de processie meelopen met witte bloemen in mijn handen.
Eerste communicantjes op een zonnig terras, Sevilla, na de Heilige Mis.
Zelfs de beelden in Spanje zijn vaak kuis aangekleed.
Keurig aangeklede kinderen waren het middelpunt van de familie op de terrasjes, na de kerkdienst. In de kerk stond de priester al wel met zijn gezicht naar de kerk toe, zo 'modern' al, dat wel.... Maar ook zagen we, hoe een klein kind met de hand op de bijbel gedrukt werd, alsof hij geïnaugureerd werd door een of ander geheimzinnig genootschap. Mannen in pakken voorin de kerk, compleet met vaandel.
De Semana Santa was net achter de rug, de praalwagens stonden achterin de kerk. Nee, praalwagens hebben wij in Nederland nooit gehad. Maar zoals gezegd, de eerbied voor de kerk is daar in Spanje nog zeer levend. Bij ons is die helemaal weg.
Bruidsmeisje heel erg in het net, op het altaar.
Bij ons (mij) roepen deze beelden tegenwoordig nare associaties op.
Na de H. Mis. Nonnen met tieners in het wit, met muziekinstrumenten. Het deed me denken aan de zogenaamde beatmissen van vroeger, die de jeugd binnen de kerk probeerden te houden.
