Touching the void, Kevin McDonald, 2003.

Hoes film

Boekomslag

Deze biografische bergfilm is gemaakt naar het boek met dezelfde titel, geschreven door Joe Simpson. Hij is de eigenlijke hoofdpersoon van deze film (ik beperk me tot de film, het boek heb ik niet gelezen.)

Joe Simpson (25) en zijn klimvriend Simon Yates (21) besluiten in 1985 om de westflank van de 

Siula Grande in Peru te beklimmen.

Joe Simpson en Simon Yates ten tijde van de film, 2003.

Ze zullen de tocht met z'n tweeën afleggen, zonder dragers of andere bijzondere voorzieningen. Wel doet één kennis van hen mee, die ze kort daarvoor hebben opgeduikeld. Geen klimmer, hij zal in een tentje ergens halverwege de berg op de spullen passen.

Het gaat fout tijdens die tocht met het tweetal, heel erg fout. Joe breekt zijn knie. Simon laat hem niet in de steek - wat Joe al een wonder vindt. Ze proberen samen de berg af te dalen. Maar dan ergens gaat het wéér mis, Joe valt, en hangt boven een spleet aan het touw. Dat is 90 meter lang, maar moet na 45 meter door een ring gehaald worden; het gewicht van Joe moet er dan even af. Dat lukt natuurlijk niet. Simon besluit het touw door te knippen. Joe valt de diepte in en belandt in een gletsjerspleet, gruwelijk. Tegelijk is het daar gruwelijk mooi.

In de gletsjer 

 

Maker van de film, Kevin McDonald

Simon probeert nog even Joe te vinden, maar bij de gletsjer aangekomen is hij overtuigd dat Joe dood is. Hij keert alleen terug naar het kampje. Met de man die daar wacht, verbrandt hij de kleren van Joe.

We volgen nu Joe verder in al zijn ellende, maar ook in al zijn moed en uithoudingsvermogen. Soms heeft hij haast mystieke gewaarwordingen, soms zijn die zeer prozaïsch: op het dieptepunt van zijn ellende hoort hij steeds maar het verschrikkelijke liedje Brown Girl in the Rain in zijn hoofd, van Boney M. Om te moeten sterven met dát lied, herhaald en herhaald, in je hoofd....

Op handen en voeten, op zijn buik, in dichte mist en storm, uitgedroogd, zonder eten, gaat hij toch verder. Eerst maar eens twintig minuten door, dan nog eens twintig minuten.

Uiteindelijk vindt hij water, modderig, maar water. Hij drinkt.

Nog weer verder. Hij bereikt een plek waar het vreemd ruikt. Hij beseft dat hij in de latrine van hun eigen kampje ligt.

Niet lang daarna bereiken zijn twee maten hem, en is hij gered.

 

Het verhaal is een must voor bergbeklimmers, de val en de redding daarna zijn zeer uitzonderlijk.

 

Het was een ongelooflijk spannende film om naar te kijken. Een gedramatiseerde documentaire, jonge bergbeklimmers spelen de tocht na die de twee hoofdfiguren destijds hebben afgelegd. Tussendoor vertellen Joe en Simon elk hun verhaal zoals ze het zich herinneren, en zoals ze het zeker honderden keren verteld zullen hebben. Joe heeft het Simon nooit kwalijk genomen dat hij het touw heeft doorgeknipt. Vele anderen wel. Maar wat zou ik zelf gedaan hebben in zo'n situatie? Ik ben blij dat ik niet voor die keuze sta!

De beelden zijn van een ongelooflijke, maar wrede schoonheid. Ik met mijn hoogtevrees, en daardoor angst voor bergen, kan met niet indenken dat iemand aan zo'n avontuur begint. Er werden veel beelden vertoond die vanuit een helikopter geschoten moeten zijn. Geweldig!

 

Joe Simpson heeft een SPECIALE WEBSITE, met allemaal informatie over boek, film, en bergbeklimmen. Hij is na zijn redding een aantal keren geopereerd en is weer gaan klimmen. Hij klimt nog steeds!

 

In deze recensie van THE GUARDIAN wordt mooi weergegeven waarom deze film een Oscar heeft gewonnen.

 

Volgen nu wat beelden, die totaal niet kunnen concurreren met de schoonheid van de film (die natuurlijk weer niet kan concurreren met de natuur zelf.) Om toch een idee te krijgen geef ik ze hier:

 

 

 

 

Trailer 

Complete film.

Siula Grande

Spem in alium

Al meer dan een jaar geleden besloten wij als jubileumcommissie van het Waterlands Kamerkoor  - Eszter, Björn, Marjon, en ik als financieel toehoorder - in samenspraak met Hans, onze dirigent, Spem in Alium van Thomas Tallis op het programma te plaatsen van het Concert of Generations. Dat concert staat nu gepland  op 7 november aanstaande. 

Janet Cardiff in Ontario, 2013.

Ikzelf kende Tallis' stuk via het Cobra Museum in Amstelveen. In ik-weet-niet-meer-welk-jaar stelden zij het werk  The 40 Part Motet van Janet Cardiff ten toon: zoals hierboven in een trailer te zien valt (deze opstelling is in Ontario). 
Veertig luidsprekers stonden in een kring opgesteld. Het idee is, dat je bij elke stem afzonderlijk kunt verwijlen om die een beetje te kunnen 'highlighten' boven het geheel uit. Ik was er zo van onder de indruk dat ik de naam Tallis nooit meer vergat.
Maar Tallis is niet alleen populair bij beeldend kunstenaars; ook de film heeft hem ontdekt. Dat merkte ik bij het kijken naar Touching the Void. Een spannende gedramatiseerde documentaire over twee bergbeklimmers die de berg de Siula Grande van meer dan 6000 meter in Peru proberen te bedwingen. Eén van de twee raakt daarbij gewond, en blijft alleen achter. Hij overleeft op ongelooflijke wijze, en publiceerde er een boek met dezelfde titel over. Het is een must voor bergbeklimmers.
Als de twee - nog voor het ongeluk - de moeilijke westrand bedwongen hebben, klinkt ook het Spem in Alium.

Gebruik de schuif als je het Tallis-moment mee wilt beleven: het is ongeveer vanaf punt 17.25 tot en met ongeveer 18.25.

 

Touching the void is een prachtige film, vanwege de beelden, maar ook door het verhaal - nagespeeld door jonge klimmers en van commentaar voorzien door de 'echte'  klimmers van toen, zo veel jaar na dato.

Ook de vragen die de film bij je oproept maken de film interessant. Voor belangstellenden verwijs ik naar de link voor de complete filmhierboven; en naar het blog dat hier binnenkort van mij over zal verschijnen.

Maar het leukste komt nog: Spem in Alium komt straks ook voor in de film Vijftig Tinten Grijs. Die film  komt volgende week pas uit, en is gemaakt naar de trilogie van E.L. James, pseudoniem voor Erika Leonard.

E.L.James

Het zeer populaire driedelige erotische boekwerk, bestaande uit Fifty Shades of Grey, Fifty Shades Darker, en Fifty Shades Freed, diende als basis voor het filmscript. De boeken stonden lange tijd op de bestsellerslijsten. 'Zinderend' is wel het minste wat je erover kunt zeggen.

Boek 1.

En dat 'zinderende' is dus straks te zien in combinatie met de muziek van Thomas Tallis, die zingt:

Spem in alium nunquam habui

Praeter in te, Deus Israel

Qui irasceris et propitius eris

et omnia peccata hominum

in tribulatione dimittis

Domine Deus

Creator caeli et terrae

respice humilitatem nostram.

Vertaald:
Ik heb nooit mijn hoop gesteld op een ander
dan op U, Oh God van Israël
Die zowel woede als genade kan tonen
en die alle zonden vergeeft
van de lijdende mensheid.
Heer God
Schepper van hemel en aarde
gedenkt onze zwakheid.

Tallis; leefde van ca. 1505-1585. Portretje werd 150 jaar later (!)gemaakt, door Gerard Vandergucht. Tallis geldt als een der beroemdste Engelse componisten.

 

Hier volgt dan een promotiefilmpje: Tallis in combinatie met mooie plaatjes. Ik geloof vanaf donderdag a.s. in de bioscoop. Dan Tallis dus in combinatie met de Vijftig Tinten.  

Ach ja. 

 

 

Les glaneurs et la glaneuse, Agnès Varda, 2002.

Hoes

Regisseuse Agnès Varda

Sympathieke documentaire van Agnès Varda over aren-leessters; vrouwen die in vroeger tijd het veld afgingen om achtergebleven aren in hun schort te verzamelen.

Oorspronkelijk 1857, Millet. Sindsdien talloze malen gekopieerd.

Agnès Varda verzamelt hier in haar film allerlei soorten van glaneurs, mensen die oprapen, of plukken, of meenemen, wat anderen niet meer de moeite waard vinden. Zo zie je glaneurs op markten, in wijn- of boomgaarden, bij supermarkten, restaurants, op rommelmarkten, of gewoon aan de straat. Varda vindt zichzelf ook een glaneuse (uit de titel): zij 'plukt'  de vrachtwagens op de weg, die ons allemaal van nieuwe spullen, groenten, fruit, levensmiddelen voorziet. Terwijl er zo veel weg gaat, lees: verspild wordt. Niet door de glaneurs. 

Varda vindt dit klokje wel mooi, waarin de tijd niet de kans krijgt door te lopen. 

Vrachtwagens 'verzamelen.' 

Containers.... 

.... afval aan de weg... 

... bij het scheiden van de makrt: brood (o.a.) 

Varda zelf, met aren.  

Veel aandacht voor deze 'arenlezer' die op de markt eet wat hij vindt. Woont in een thuislozenopvang, waar hij Frans geeft, gratis. Mooi stukje, dat al eerder ergens vertoond werd. (In dezelfde Zomergasten als waar ik deze film opsloeg?) 

Nogmaals de oude hand van Varda, rond een vrachtwagen.

.... achtergebleven aardappels 

Hartvormig, of te groot. De boer noch de fabriek willen ze zo.

In de druiventeelt is het rapen niet toegestaan. De boeren laten de druiven liever verdrogen op de grond, om de professie te beschermen.

Er zijn meer plekken waar het niet is toegestaan; beperkingen bijvoorbeeld bij de oesterteelt.

Trailer

 

Los Amantes Pasajeros - Pedro Almodóvar, 2012.

Film, die soms zo stom was, dat ik in de lach schoot - bijvoorbeeld bij de homo's als stewards die de reddingsvesten demonstreren in het vliegtuig. Almodóvar, die ik ken van zowel goede als minder goede films, heeft hier wat mij betreft weer een mindere film gepresenteerd. Hijzelf zei, dat dit een 'lichte, zeer lichte' film was. Okay. Opvallend was, dat er heel veel seks in zit, en dat er alles gezegd wordt op het gebied van seks wat maar gezegd kan worden. Hier en daar lollig, maar uiteindelijk voor mij te veel. Over homo's, bisexuelen, ontmaagding, ga maar door.

Het verhaal speelt zich bijna helemaal af in een vliegtuig. Het landingsgestel is stuk, de passagiers moeten rekenen op een akelige noodlanding. De gekte speelt zich af tussen dit bericht en de werkelijke landing.  

 

Hoes 

Daar gaat haar mobiel, terwijl ze op het punt stond zelfmoord te plegen, en sprak met haar geliefde die waarschijnlijk in het vliegtuig zal omkomen. 

Oude geliefde vangt mobiel op.

Helderziende; wil ontmaagd worden.

De drie homootjes; die waren wel grappig

Een liedje om af te leiden. I'm so excited; het werd de Engelse titel van de film.

Feeks aan boord.

Piloten. Drank vloeide overvloedig in deze film.

Trailer

Penelope Cruz speelt ook een kleine rol 

Almodóvar. 

Lola Dueñas, ook een bekende in de Almodóvar-films.

 

Terwijl ik al heenging - William Faulkner, 2007 (1930, As I lay dying)

Faulkner is weer een schrijver die ik via Geert heb leren kennen. Ik heb toen achter mekaar dit boek gelezen, plus Absalom!Absalom!,  Het geraas en het gebral, en Het Gangstermeisje Temple Drake.

Ja, in vertalingen, want dan is het al moeilijk genoeg. Maar: ook zéér de moeite waard.

Ik was benieuwd of ik hem nog steeds zou waarderen bij herlezing, en dat is gelukkig wel het geval.

Faulkner behoort trouwens tot het rijtje van de Nobelprijswinnaars van de literatuur, daar zitten héél goede schrijvers bij!

Terwijl ik al heenging, vertaling van As I lay dying gaat over een arme familie die de gestorven moeder, Addie Bundren, naar haar graf in Jefferson brengt. Daartoe is de familie zes dagen onderweg. Ze maken op hun tocht een ernstige overstroming mee, en een brand. Bij de eerste ramp is de brug waar zij over moeten, overstroomd. Koppig besluit de vader, Anse, dat ze toch door het water heen/ voor een ander deel over de ondergelopen brug heen moeten. Twee ezels komen daarbij om, de oudste zoon Cash breekt zijn been. De schuur die in de brand vliegt is waarschijnlijk aangestoken door zoon Darl (die zo een eind wil maken aan het gekkenwerk waar ze mee bezig zijn, het lijk stinkt, iedereen wordt erdoor afgeschrikt, buizerds cirkelen om de kist heen). Darl wordt gearresteerd. Eenmaal in Jefferson blijkt dochter Dewey Dell zwanger, ze zoekt een middel tegen abortus voor een tientje. Vader Anse, die geen hap eten wil aannemen omdat hij daar te eigenwijs of te trots voor is, maar die wel geld van zijn eigen kinderen inpikt, komt terug met een nieuwe vrouw en een nieuw kunstgebit.

Het bijzondere van dit boek is, dat het geschreven is vanuit de perspectieven van vijftien verschillende personen. Het zijn die van de kinderen: Cash, Jewel, Darl, Dewey Dell en de jongste zoon Vardaman; van vader Anse, en moeder Addie (vanuit haar doodskist); buurman Vernon Tull en zijn vrouw Cora, de dokter Peabody (eindelijk iemand die het gezond verstand vertolkt), en verder nog een paar bijfiguren.

Het nawoord is van Maarten 't Hart, die bijzonder gegrepen is door Faulkner. Hij wijst speciaal op de stukjes van Darl, de gevoeligste van de kinderen. Zijn stukjes geven een bijzonder helder beeld van de werkelijkheid vindt hij. Darl krijgt het vaakst het woord.

Sommige zinnen zijn prachtig, zoals deze, die volgens 't Hart de sleutelzin van het boek is; het is een zin van moeder Addie, die zegt:'

'Ik wist nog precies hoe mijn vader altijd zei dat de reden om te leven was dat men zich gereedmaakte om een hele tijd dood te blijven.' Dood en begrafenis van Addie Bundren zijn aldus  symbool voor het hele leven. Het geldt als hetsomberste boek van Faulkner.

Faulkner noemde het schrijven van dit boek een tour de force, hij voltooide het in zes dagen, zonder één doorhaling; hij werkte toen als kolensjouwer bij een energiecentrale in een universiteit. Het bestaat uit 59 'monolgogues intérieurs' , een schrijfwijze die het lastig maakt op te maken wat er precies gebeurt en wie er aan het woord is. Deze manier van vertellen werd later overgenomen door o.a. Hugo Claus in De Metsiers.

Het boek is ook verfilmd in 2013. Ik ga die film ook zeker zien. 

Citaat uit het stukje van Addie

Origineel en vertaling. De titel komt overigens uit de Odysee van Homerus: Agamemnon zegt dit tegen Odysseus: As I lay dying, the woman with the dog eyes would not close my eyes as I descended into Hades.

William Faulkner. De meeste van zijn romans spelen zich af in een fictief landschap rond de Missisipi.  

Maarten 't Hart vraagt zich af, hoe het komt, dat Faulkner zo weinig geëerd wordt in Nederland, in vergelijking met bijvoorbeeld Marquez. Misschien ligt dat toch in het feit dat Faulkner geldt als een moeilijk schrijver?

La ordilla roja, (De Rode Eekhoorn), Julio Medem, 1993.

Poster

Deze film heb ik met veel plezier bekeken. Hij was spannend (leuke, onverwachte verhaallijn), grappig (beetje gekke hoofdpersonen) en ook nog een beetje eng (de zelfmutilatie van Sophia's man, het motorongeluk). Hij wordt wel de Spaanse Vertigo (Hitchcock) genoemd.

Jee, (Jota), de hoofdpersoon, staat aan het begin van de film op het punt zelfmoord te plegen, naar we later begrijpen, omdat zijn vriendin Elisa hem verlaten heeft. Maar in plaats dat hij dat hij daarin slaagt, ziet hij hoe een motorrijdster van het talud afvalt. Ze verliest haar geheugen door de klap.

Jee begeleidt haar naar het ziekenhuis, waar hij zich uitgeeft voor haar vriend. Hij verzint een geheel nieuwe identiteit voor haar, en haalt haar uit het ziekenhuis weg. Ze gaan samen op vakantie, alsof ze dat al lang samen hadden afgesproken.

Met z'n tweeën voor hun tentje. 

Zij neemt aan wat hij zegt, ze worden allebei verliefd. 

Ze hebben..... 

.... een hele leuke tijd samen; ook met de buren, die hartelijk tegen hen zijn. Vooral de vrouw.

Maar het kan natuurlijk niet goed blijven gaan met zo'n leugen. De puberzoon van hun buren op de camping brengt Elisa - dit is de naam die Jee voor haar verzonnen heeft, en die ook nog eens overeenkomt met zijn vorige geliefde, voor wie hij een lied heeft gemaakt en uitgebracht - onder hypnose. Dan blijkt ze opeens wel te weten wie ze echt is: Sophia.

Onze Sophia, tussen haakjes, zingt trouwens onder de douche alsof ze opera gestudeerd heeft.  

Hier kiest Elis/Sphia in de jukebox het lied Elisa uit, van de band van Jota. 

Hier de rode eekhoorn. De film draagt zijn naam. Hij wordt 'de koning van het bos' genoemd; ik geloof om zijn slimheid. Dan zou Sophia in deze film de 'eekhoorn' zijn.

Sophia's man Felix, een engerd, die naar haar op zoek is sinds haar verdwijning. Hier verwondt hij zichzelf, heel akelig. Zijn woede op Jee is terecht. Ze rijden in zijn rode auto samen achter Sophia aan, maar raken te water. Dankzij zijn legendarische reactie-snelheid weet Jee te ontkomen uit de auto onder water, maar die griezel Felix komt gelukkig om.

Trailer

De maker is een Bask, en de film zou Baskische elementen hebben. Zo worden er Baskische plaatsnamen gebruikt.

Ergens las ik ook, dat de zelfverminking van Sophia's man Felix reminiscenties heeft met het geweld van Baskenland. De man is zelf gewelddadig, ook tegenover zichzelf. Dan zou Lisa's/Sophia's amnesie verklaard kunnen worden als een poging van een deel van de Baskische gemeenschap om te ontsnappen aan dat geweld, en zo een nieuwe identiteit voor dat land te scheppen.

(Ik heb het niet verzonnen, het klinkt een beetje gezocht.)

 

Nog over de titel:

Er is een stukje film over dit diertje, in een droom van Jota. Zie DEZE RECENSIE. Daarin komt dat stukje voor over die slimheid, dat ik al noemde.

Elke keer als er een eekhoorn voorkomt, hangt er iets vreemds in de lucht. Bijvoorbeeld met de vleesetende eekhoorn op de camping; het boekje over eekhoorns bij Felix thuis.

Maar de symboliek wordt niet helemaal duidelijk, nergens. En er is méér vreemds dan alleen deze rode eekhoorn: Jota heeft bepaalde gaven die niet normaal zijn, denk aan het kunststukje met de helm, die hij vangt en opzet, terwijl hij tegelijkertijd een andere helm afzet. Of het vreemde gedoe met de foto's: hoe kan Sophia op een foto met Elisa staan?

Zo zwalkt de film een beetje tussen realisme en surrealisme, alsook tussen komedie en drama. Er is ook gezegd dat er een teveel aan beelden en ideeën is.

Neemt allemaal niet weg dat het een goede film was, Kubrick bijvoorbeeld vond dat ook, ik ben dus in goed gezelschap! ;-)

Julio Medem