"Als u uzelf erkend zult hebben,
dan zult u erkend worden."
p.104
Boekomslag
Dit boek staat al heel lang in mijn kast, het dateert uit de tijd van mijn langdurige therapie bij Bureau Klik, jaren negentig. Mijn therapeut is al lang met pensioen, net als ikzelf. Maar het boek ben ik trouw gebleven, net zo trouw als de therapie. De therapie was gestoeld op de filosofie van Ferdinand Cuvelier. Bij hem, in België, had mijn therapeut haar opleiding genoten.
Er is nog altijd veel terug te vinden over Nand Cuvelier, er is ook een website met zijn naam, zie Ferdinand Cuvelier.
Ferdinand Cuvelier, 1932-2017
Foto uit: Psyche
https://www.ferdinandcuvelier.be/
Mijn therapie behelsde vooral mijn omgang met mijn naasten, maar ook met mijzelf. Ik nam zijdelings kennis met Cuveliers destijds bekende werk De stad van Axen, zie deze link, met uitleg.
De stad van Axen - ondertitel Gids bij menselijke relaties verscheen voor het eerst in 1976. 
Ik heb er niet direct mee gewerkt.
Axenroos
Dit boek verscheen in 1983.
Dit boek wordt nog altijd herdrukt, met een iets gewijzigde titel: De bejegening tussen jou en mij. Ondertiel is: Grondslagen van het omgaan met elkaar.
Grondslagen van het omgaan met elkaar: centraal staan de begrippen zelfexpressie, beïnvloeding, erkenning en toegankelijkheid.
Als je in de materie zit, zie je wel overeenkomsten met de Axenroos. Maar goed: voor mij stond heel centraal het begrip erkenning: gezien en gehoord worden voor wie je werkelijk bent. Als iemand je erkent, wil dat niet zeggen dat hij het met je eens is, noch dat hij je gelijk geeft. Hij/zij geeft er alleen blijk van dat hijziet/voelt wat er in jou omgaat. Jijzelf bent degene die bepaalt of de reactie inderdaad blijk geeft van erkenning; je voelt het, eventueel uit je het, soms met een lach, soms met een traan, soms met het blijde gevoel: ik word gezien.
Het is ook het grote probleem geweest in mijn kindertijd: niet te zijn erkend.
De rest blijft misschien in mijn bespreking van Cuvelier globaal wat onderbelicht. Al wil ik nog toevoegen dat er ook een punt in de roos is waar geen sprake is van beïnvloeding of welk contact ook maar: helemaal bovenin sluit men zich af, voor contacten naar buiten en naar binnen. Dan hoef je niets meer te proberen naar di persoon toe, hij/zij doet het ook niet naar jou.
Jezus Mysticus ligt als een soort bodem onder wat ik toen - mijn therapie was in de jaren negentig - geleerd heb. Jezus Mysticus leert de kennisse van het hart. De algemene term daarvoor is gnosis. Het gaat Jezus in wat hij in dit Tomasevangelie zegt, niet om de objectiveerbare werkelijkheid, maar om wat wij (ten diepste) ervaren. De objectiveerbare waarheid suggereert dat er maar één waarheid is. Toevallig of niet toevallig, is dat ook de waarheid (op religieus gebied) die door de Kerk van Rome gepredikt wordt. Hoewel het Tomasevangelie (Cuvelier spelt Tomas zo, elders lees je Thomas) aantoonbaar ouder is dan de canonnieke evengelieën, wordt het door de kerk niet erkend. Zij claimen het monopolie van het (katholieke) geloof. Een formulering van de bezwaren van de officiële christelijke kerk tegen het Thomasevangelie vond ik op de website Metamorfosemagazine.
Wat valt er inhoudelijk te zeggen over het Tomasevangelie, zoals verklaard door Cuvelier? Hij betoogt hier en daar, dat wat Jezus zegt of bedoelt, overeenkomt met wat er dieptepsychologisch plaats vindt. Richt je je op je eigen innerlijk, 'daar waar God spreekt', dan kom je gaandeweg voorbij alles wat je ooit geleerd is over hoe je de dingen moet zien. Je gaat ze zelf zien.
Ook legt hij een verband tussen het gewone, alledaagse leven, en het religieuze, van binnenuit leven. Want hoe maak je contact met het goddelijke, het Al, of het Numineuze?
In navolging van E.A . Abott, wiskundige, poneert Cuvelier een Werkelijkheid I en een Werkelijkheid II. Werkelijkheid I, driedimensionaal, geeft hij schematisch weer als een sferische bol, Werkelijkheid II als een twee-dimensionaal vlak.
Hoe kunnen bewoners van Vlakland Bolland zien, die geheel andere werkelijkheid? Zij zullen nooit op Bolland kunnen rondwandelen. Hooguit projecteert Bolland zich op Vlakland. Vergelijk de holbewoners in de grot van Plato, die alleen maar schaduwen zien an de Echte wereld. Alleen als Bolland zich naare Vlakland toe beweegt kunnen ze elkaar doorkruisen. Dan kan een Vlaklander Bolland zien, min of meer volledig.
Bolland projecteert zich op Vlakland. De werkelijkheid van Bolland (driedimensionaal) is niet te zien door de Vlaklander.
Nu is er een gedeeltelijk saamenvallen van de twee- en de driedimensionale wereld.
Het Thomasevangelie (ik gebruik de spelling die ik het mooiste vind) is samengesteld uit een aantal spreuken, zeg maar aforismen. Sommigen zijn raadselachtig, vandaar dat Cuvelier er zijn toelichting bij geeft. Zoals gezegd: die toelichting is psychologisch maar ook mystiek gekleurd. Aangezien Jezus, Zoon van God, ook ons ziet als zonen van God, leidt hij ons op de weg naar God toe, zoals hij die zelf gegaan is.
Cuvelier noemt die spreuken Mashals. Mashal (Hebreeuws: משל) betekent letterlijk gelijkenis, spreuk, zegswijze of parabel. De kenmerken daarvan zijn: het is een morele les, is van bijbelse oorsprong, en is eenvoudig en krachtig. Beeldend.
Ik maak hier even een overstapje naar een andere uitgave van het Thomasevangelie: dat van Bram Moerland.
Boekomslag van boek van Bram Moerland, uitgave van 2014.
Dit boek lazen mijn man en ik samen, mijn man voelde zich door dit boek meer aangetrokken, ik door de uitgave van Cuvelier.
Moerland spreekt niet over mashals, maar gebruikt het woord logion voor de losse spreuken. Dit woord komt uit het Grieks, betekent losse, traditionele uitspraak of spreuk, in het bijzonder van Jezus Christus. Ook de betekenis 'goddelijk oraal/orakel' is toepasbaar.
Het is een vakkennisterm uit de bijbelwetenschap. Het verwijst naar opgetekende uitspraken die vaak los staan van een verhalende context.
Het is een vakkennisterm uit de bijbelwetenschap. Het verwijst naar opgetekende uitspraken die vaak los staan van een verhalende context.
Het verschil tussen de twee uitgaven was voor mij belangrijk. Bram Moerland trekt dikwijls een parallel naar de Katharen, naar wie hij onderzoek heeft gedaan. Hij ziet overeenkomsten tussen het gedachtegoed van de katharen en dat van het Thomas-evangelie. Dat is niet zonder belang, het geeft je ook een inkijk in hoe andersdenkenden verketterd werden. De Katharen zijn ook enorm vervlgd door het geloof dat het overheersende is geworden, met de Paus aan het hoofd.
Hoewel Cuvelier niet voorbijgaat aan het andere karakter van de canonieke evangeliën, legt hij zelf veel meer de nadruk op het bejegenen, zoals dat ook in zijn andere werken tot uitdrukking kwam; zoals hij en zijn leerlingen het ook toepasten in hun therapie. Het is, zou ik haast zeggen, meer dieptepsychologisch dan Moerland.
Moerland heeft het voordeel van de eenvoud: ga in jezelf, ga bij jezelf te rade over wat er aan de hand is. Loop niet gedachteloos anderen achterna.
Ik vond dit een mooi motto
https://www.ferdinandcuvelier.be/
Conclusie:
Waardevol boek, om op terug te grijpen.
Een belangrijk punt wil ik nog noemen, door middel van een citaat:
'Staat de Levende 'hiernu' levend voor u, of naast u, dan is dit voor u 'hét moment'. En dan wordt de westerse diachronische en horizontale tijdsschaal met zijn verleden tijd en zijn toekomstige tijd samengebald tot een nu-moment dat eeuwigdurend is en enkel volgens een verticale dimensie van Zijnskwaliteit gemeten wordt.'
Of, anders gezegd:
'De ware voltooiing is te zien als de terugkeer naar de oorsprong. (...) Wij hebben slechts te realisern, uit te stralen en concreet te maken wat wij in onze oerige oorsprong altijd al in wezen zijn.'- p. 178.
Laatste Mashal, de betekenis vinden:
Jezus zei:
Wie de betekenis van deze gezegden vindt,
zal de dood niet proeven.
p. 179
Geen opmerkingen:
Een reactie posten