dinsdag 6 oktober 2015

Gabriel García Marquez - Alle Verhalen, 1947-1982, editie 2000.

Ik heb genoten van dit boek van Marquez, Alle verhalen, met daarin de bundels Ogen van een blauwe hond, De uitvaart van Mamá Grande, De ongelooflijke maar droevige geschiedenis van de onschuldige Eréndira en haar harteloze grootmoeder, en Twaalf Zwerfverhalen.
Te leen, van Job.
Eerlijk gezegd was ik niet meteen gewonnen voor dit boek. De eerste verhalen konden mij niet echt boeien. Pas toen ik wat ging grasduinen, en terecht kwam bij De ongelooflijke maar droevige geschiedenis van de onschuldige Eréndira en haar harteloze grootmoeder, ging ik weer helemaal voor de Márquez-bijl. Heerlijk, wat kan die man schrijven! Meteen de eerste zin is al raak:
Eréndira was haar grootmoeder aan het baden toen de wind van haar onheil opstak.
Dan volgt een verhaal vol met overdrijvingen (alleen al met het opwinden van de klokken was Eréndira zes juur bezig) en sprookjesachtige elementen (een stokoude heer met vleugels) en de prachtigste beeldspraak: Zoals ze daar naakt en groot zat in het marmeren bassin leek grootmoeder op een mooie blanke walvis. 
Na dit verhaal verslond ik het hele boek, dus begonnen in medias res, werkte ik naar het einde toe, en toen vanaf las ik de overgebleven stukken van het begin naar het midden. 
Soms schoot ik in de lach, bijvoorbeeld toen ik ergens dit las over iemand:
.... en een naar uien stinkende adem die zo doordringend was dat die meer weg had van een karaktereigenschap. 
Marquez is vooral bekend om zijn boek 100 jaar eenzaamheid ; het ging meer dan 50 miljoen keer (!) over de toonbank.
De Spaanstalige uitgave verscheen in 1967. De beroemde beginzin luidt (in vertaling): 'Vele jaren later, staande voor het vuurpeleton, moest kolonel Aureliano Buendía denken aan die lang vervlogen middag, toen zijn vader hem meenam om kennis te maken met het ijs.'
Karikatuur  
Ik houd niet van je om wie jij bent, maar om wie ik ben als ik met jou samen ben.

De Zwerfverhalen spelen zich af in Spanje, wat ik opmerkelijk vond voor de Colombiaan die Marquez is. Maar het gaat dan ook over de vervreemding die de Zuid-Amerikaan in Europa ten deel valt. Ook Macondo, 'een soort vergrootglas van de Latijns-Amerikaanse werkelijkheid' komt weer in de verhalen voor. 
De werkelijkheid is de werkelijkheid vaak niet. Al herinner ik me dat Márquez juist daar opmerkelijke dingen over heeft gezegd tegen Wim Kaijzer, in het 4-delige programma Nauwgezet en wanhopig. 
Foto uit Nauwgezet en Wanhopig. Overigens liep Maárquez uit dit programma weg, omdat hij de vragen van Kayzer wanhopig vond.
We schrijven 1989. Márquez beweerde in dat programma, dat de werkelijkheid veel ruimer wordt ervaren in Zuid-Amerika, sprookjesachtiger, maar ook luguberder. (Ik citeer uit mijn hoofd.) 
Zuid-Amerika als zijn inspiratiebron
Voor mij komt zijn wereld ongelooflijk kleurrijk over. Zo komen er spookachtige gebeurtenissen in zijn verhalen voor; maar ook bloedt een vrouw dood door de prik van een rozendoorn in haar vinger; of spelen verhalen zich af in een leven na de dood - en ga zo maar door. 
Hier een kort filmisch overzicht van Márquez' leven en betekenis, bij zijn dood in 2014. In het Engels.
Zijn bijnaam luidde overigens Gabo. Hij ontving de Nobelprijs voor de literatuur in 1982.
Hier een nog tamelijk jonge Márquez. Hij werd 87 jaar.

Margin Call, J.C. Chandor, 2011.

Poster met de hoofdrolspelers
Will Emerson, gespeeld door Paul Bettany
Kevin Spacey. Hij twijfelt of hij mee moet gaan met het bedrog, maar doet dit ten slotte wel. 
De raket-berekenaar, Peter Sullivan, gespeeld door Zachary Quinto. Promoveert. 
Een geweldige film, spannend alleen door het gesproken woord. 
Het gaat om de laatste 36 uur van een beleggingmaatschappij die op omvallen staat. De film begint met het ontslag van een paar mensen, en de manier waarop dat gaat, doet je hart verkillen. Het lijkt wel of werknemers met zoveel jaren trouwe dienst als misdadigers worden afgevoerd. 
Eén van hen weet toch nog een USB-stick te overhandigen aan een collega. Als die daarop kijkt, ziet hij iets vreselijks: de verliezen van de laatste weken zijn al zo groot dat ze de waarde van het hele bedrijf verre overstijgen. 
De hele firma raakt erdoor in rep en roer. Alle hoge pieten komen samen, de hoogste, John Tuld, is Jeremey Irons. Ik las dit over hem, hetgeen de titel verklaart: 

It is up to John to make the margin call. In other words, to order his company to start dumping worthless holdings before the word spread that they are worthless — essentially, betraying their customers. It has now been established that some firms created hedge funds intended to fail, so they could make money betting against them. These they sold to their customers knowing they were worthless.
Jeremy Irons als John Tuld
Voor mij was Jeremy Irons dé ster in deze film. De manier waarop hij -  met die prachtige stem van hem! -  de keiharde zakenman Tuld neerzet, is  groots. Griezelig ook trouwens, de ellende van het graaien en het pure bedrog komen zo opeens je huiskamer binnen. Alles wat er gebeurde in 2007 en 2008 is opeens niet meer abstract! 
Ik las over de relatie film met de werkelijkheid:
  

No particular firm is named, but doesn't it seem to you that the name of the Jeremy Irons character, "John Tuld," has an echo of Richard Fuld, CEO of Lehman Brothers, who collected enormous bonuses for leading his company into bankruptcy?

Richard Fuld, CEO of Lehman Brothers.

Het laatste citaat haal ik ook weer van de site van Roger Ebert:


The physical world of the film itself is effective. It's all glass, steel and protocol, long black cars and executive perks, luxurious lifestyles paid for with what was inescapably fraud. One of the characters has a sick dog. The dog is the only creature in the entire film that anyone likes.





Sam Rogers met zijn afdeling
Jared Cohen; ook een rotzak, maar met minder macht dan John Tuld
Demi Moore als Sarah Robinson en Simon Baker, als Jared Cohen. Sarah wordt geofferd.
Kevin Spacey, speelt Sam Rogers. Hij is degene met die hond. Daar kan hij nog om huilen. De laatste scene is dat hij het dier eigenhandig begraaft in het gazon van zijn ex. 
Eric Dale, gespeeld door Stanley Tucci. Hij vliegt eruit, maar is degene die het bankroet als eerste gesignaleerd heeft.
Trailer
J.C. Chandor, regisseur. De film wordt nadrukkelijk als onafhankelijk gepresenteerd.

Een zondagochtend in Nemo

't Nint, Tolstraat 129, Amsterdam
Vroeger - zeventiger en tachtiger jaren bezochten wij met onze kinderen 't Nint, dit grijze museum in Amsterdam.
Het zag er redelijk saai uit, met veel leeswerk op borden aan de kant. Maar ook met bijvoorbeeld de interessante chlandi-patronen:
Chlandi-patroon: metalen plaat bestrooid met zand aan het trillen gebracht met een strijkstok.
De kinderen en wij vonden dit altijd een reuzeleuk uitje. Dat grijze? Dat zagen wij niet.
Zo grijs als het oude Nint begon deze dag, zondag 4 oktober; met de fiets op de pont, Amsterdam-Noord.
't Nint, technologie-museum, bestaat nog steeds, maar dan als Nemo.
Nee, niet deze.... 
....maar deze.... 
..... met dit mooie dakterras....
.... waar je heerlijke worteltjestaart van kartonnen bordjes kunt eten.
Er is een wereld van verschil tussen het oude Nint en het nieuwe Nemo. Alsof die oude grijze sok ontploft is als een bom, en uiteengevallen in miljoenen partikels van kleur, kleur en nog eens kleur, en diversiteit van vormen, materialen, groottes... En dat alles keurig terecht gekomen in de prachtigste, nieuwste uitbeeldingen van welk interessant natuurverschijnsel ook maar!  
Hier een stukje Erasmusbrug op schaal; met daarboven een kleurrijke bol die uitzet en inkrimpt. 
Die bol; ook in het klein in de winkel te koop
Een grote bellenblaas... eh... bellenvorm  
Een ballenfabriek
Overal vooral Papa's (of Opa's, zoals hier) die zelf ook het grootste plezier hadden in alle proeven.
Een blik van boven naar beneden in het museum 
Kinderen met begeleiders aan het werk in het laboratorium
Een kamer met optische illusie
Deze krachtpatsers draaien hun eigen lift met handkracht omhoog 
Hier kun je meten hoeveel waterkracht je zelf kunt opwekken. 
Marit Tornquist was aanwezig om te helpen met het tekenen van eigen uitvindingen. Kinderen konden met hun tekening als uitvinder op de foto, heel leuk. 
Uitvindingen van Marit zelf
Ik heb hier nog niet de helft laten zien, hoor! Wij, als ouder echtpaar zónder onze kleinkinderen, voelden ons hier een beetje misplaatst. 
Maar we hebben genoten! Voor iederéén is hier wel iets te zien of te doen wat je interesseert. 

En dan te bedenken dat we er alléén maar naar toe waren gegaan om een cadeautje voor onze Ruben te kopen. 
Ja, we zijn geslaagd!
Een hartstikke leuk en educatief museumshopje.

maandag 5 oktober 2015

Mud, Jeff Nichols, 2012.

Poster, met Matthew McConaughey als Mud
Reese Witherspoon als Juniper
Het gaat in deze redelijk aardige (maar niet meer dan dat) film om de relatie tussen Ellis, een veertienjarige jongen, en Mud. Ellis' jonge vriend heet Neckbone,  Hij en Ellis ontdekken samen Mud, die verborgen leeft op een eiland in de Missisipi, omdat hij een man vermoord heeft. 
Ellis, Neckbone en Mud. Tye Sheridon speelt Ellis.
Mud leeft in een boot in een boom; hiervan gaat natuurlijk elk avontuurlijk (jongens)hart sneller kloppen. Ellis vooral helpt Mud de boot omlaag te halen, en geschikt te maken voor de vlucht van Mud met Juniper.
Mud is niet zomaar een moordenaar, maar iemand die een gerechtvaardigde moord heeft gepleegd op een schurk die zijn mooie vriendin Juniper zwanger heeft gemaakt. Ik geloof dat hij ook nog schuld had aan de miskraam die zij daarna kreeg. De vader van de vermoorde man zit nu achter Mud aan. Ellis heeft ruziënde ouders, en vindt in Mud het ideaalbeeld van echte trouwe liefde ten opzichte van Juniper.   
Juniper, gespeeld door Reese Witherspoon. 
De twee vrienden. 
Hier op de motor.
De ontsnapping van Mud mislukt door de aanval van King Carver, de vader van de vermoorde man. Mud verdwijnt. 
Het meisje van Ellis, May Pearl, laat hem in de steek. Zijn ouders scheiden, hij komt in een andere stad terecht, waar gelukkig nog heel veel andere mooie meisjes zijn. Mud verliest Juniper, maar blijkt gelukkig nog wel in leven te zijn. Alleen gewond. 
Trailer
Jeff Nichols.
Nou ja, dat was het. Niet heel veel bijzonders, toch niet onaardig. Soms mooie beelden.

Bij nader inzien: ik heb al eerder een film gezien van deze regisseur, waar ik destijds zeer van onder de indruk was. Zie mijn blog Take shelter. 
Was ik eerlijk gezegd vergeten. Was in mei 2014.