Marlene Dumas, tentoonstelling Stedelijk, tot en met gisteren, 4-1-15

The Image as Burden, 1993.

Hele mooie titel voor deze tentoonstelling. De afbeelding herinnert ons aan de pieta's, de afbeelding van de lijdende moeder Gods met haar gestorven zoon in de armen. De titel zegt iets over hoe Dumas haar werk ziet. Of, zoals de folder zegt:  Het is een verwijzing naar het conflict tussen het schilderkunstige gebaar en de illusie van de voorstelling.

Bekendste pieta, van Michelangelo.

Ik kende Dumas tot nu toe maar van één schilderij, namelijk dat in het Rijksmuseum:

Laatste Avondmaal, Marlene Dumas, Rijksmuseum.

Er zijn méér religeuze schilderijen van haar, onder andere een prachtige Christus aan het kruis, met een zwarte bovenkant (vanaf de gespreide armen). Helaas heb ik die maar voor de helft op internet  terug kunnen vinden, zie hieronder rechts.

Het ging me om rechts, maar links is ook prachtig van ingekeerdheid.

Ik moet bekennen, dat ik aanvankelijk niet naar de tentoonstelling toe wilde. Ik vond haar schilderijen te somber. maar toen de tentoonstelling haast gedaan was, kreeg ik spijt dat ik haar niet gezien had. Zo kwam ik op de laatste dag terecht in een rij van 30 minuten lang. Ik heb de schilderijen in het echt gezien, al was het met zo veel mensen nauwelijks te doen om echt contact met de werken te maken.

Dus volgt er hier gewoon een korte samenvatting. Zonder veel verdieping van mijn kant.

Trailer

Magdalena 1995

Amy - Blue 2011 (Amy Winehouse)

Het kwaad is banaal 1984

Nuclear Family, 2013.

Schaammeisje 1990.

The wall 2009.

The kiss 2003.

Pasolini 2012.

Naomi 1995.

Moshekwa 2006.

Helena's dream 2008.

The Painter 1994

Marlene Dumas zelf.

The first People.

Black Drawings: dit kleine plaatje beslaat in werkelijkheid een hele wand.

 

Om toch nog enig commentaar toe te voegen: Marlene Dumas is geboren in Zuid-Afrika, en leeft en werkt nu in Nederland. Ze is controversieel en invloedrijk. Haar thema's zijn liefde (erotiek), dood en verlangen. Liefde en dood vond ik gemakkelijk terug, verlangen weet ik niet. Ze maakt gebruik van de actualiteit, krantenknipsels, bijvoorbeeld het portret van Osama Bin Laden, en Amy Winehouse. Ik noemde als thema ook al de religieuze stukken. Een deel van de tentoonstelling bestaat uit tekeningen.

Het was een beetje gek zo door een tentoonstelling heen te 'rennen': maar ik moet wel contact kunnen maken met een schilderij wil ik het kunnen zien; daarvoor was het veel te druk! Ik heb wel mijn vooroordeel opzij kunnen zetten, er waren echt mooie dingen bij. Zelf heb ik niets met haar erotische afbeeldingen. Wel bijvoorbeeld in het titelschilderij, dat in werkelijkheid maar een klein ding is. 



Oude bomen, Deborah van Dam, 2014.

Er zijn af en toe prachtige documentaires op de tv te zien! Deze ook weer: Oude Bomen, van Deborah van Dam.

De familie De Haas, een tuindersfamilie, wordt gedwongen afscheid te nemen van huis en tuinderij. De gemeente wil daar nieuwbouw gaan plegen. Zeggen ze! Het echtpaar is al in de tachtig, de kinderen vragen zich af of zij hier niet even rustig hun oude dag mogen beleven. Dochter gaat naar de gemeenteraadsvergaderingen, ze voeren actie.

Maar het gaat zoals je niet wilt zoals het gaat, en zoals het toch meestal verloopt: onteigend moet en zal er gaan worden! Vader en moeder komen in een rijtjeshuis terecht. Een van de twee zoons verhuist naar een andere plek ergens in de Noordoostpolder, de andere zoon zoekt nog steeds een plaats voor zijn bedrijf.

De film wordt afgewisseld met beelden van vroeger, van de familie zelf.

Aan het eind - we zijn dan twee jaar verder sinds de onteigening en de sloop - is de vader al twee keer getroffen door een herseninfarct, en kan niet meer thuis wonen. De onteigende plek ligt braak, er is nooit gebouwd. De betrokken wethouder en de burgemeester beiden zijn weg.

Vader De Haas, die hier zijn hele leven gewoond en gewerkt heeft.

Een van de twee zoons, die hier ook werkten.

Leuk, zo'n buitenleven voor de kleinkinderen ook. 

Trailer

Spoken van Viggo, Walther Grotenhuis en Cinta Forger, 2014.

Mooie documentaire over ex-crimineel Viggo, die er in de gevangenis achter komt, dat hij zijn leven beteren wil. Hij was ooit de rechterhand van Klaas Bruinsma, en verdiende heel veel geld met het smokkelen van hash van Marokko naar Nederland.

Maar een andere weg inslaan zal moeilijk zijn. Dat blijkt wel in de film. Viggo weet zelf wel dat hij zijn verleden moet verwerken, en daar zitten nu juist grote problemen. Zijn spoken.

Behalve Viggo spelen twee zussen een belangrijke rol in de film. Zijn zus Vonne heeft vroeger de rol van moeder overgenomen, na de dood van hun echte mama. Helaas nam de vader ook de vrijheid haar als zijn vrouw te behandelen. Twee kinderen (een overleden) waren daarvan het gevolg. Maar ook Viggo werd door Papa seksueel misbruikt.

De broer en de zussen praten met elkaar in deze film, en bekijken oude films en foto's van vroeger. Maar bijna elk gesprek loopt op ruzie uit, helaas meestal door Viggo, die niet het geduld en de vaardigheid heeft om te luisteren. Dan is hij ruw en overheersend tegenover zijn zussen. De ene pikt dat niet (de tweede, de psychotherapeute); de andere, de oudste, is veel te meegaand en te lief. Maar lijkt  ook de ballen te snappen van wat Viggo zeggen wil.

Een onthutsend en pijnlijk verhaal.

Aan het eind van de film staat, dat één der personen uit het gezin zich niet herkent in de verhalen.

 

Foto's van Viggo

Trailer van de film.

Onder DEZE LINK, NPO is de documentaire in zijn geheel te zien.

 

 

 

 

De ziekte van de dood, Marguerite Duras, 1982.

 

Ik leerde Duras kennen tijdens de literaire workshops van Diet Verschoor en Christine Otten. Diet vond Duras een goed voorbeeld voor ons om onze schrijftalenten aan te spiegelen. En om ons door haar te laten inspireren.
De ziekte van de dood, vertaling van La maladie de la mort, is een korte novelle. Het gaat over een U en een zij, het speelt zich af in één kamer, op een bed, de zee is vlak bij.
Hij huurt haar en ze hebben samen seks. Zij slaapt ook erg veel. Zij zegt dat hij lijdt aan de ziekte van de dood. Nergens staat of de aard van die ziekte werkelijk, ik bedoel: fysiek is; ik kreeg eigenlijk het gevoel dat die ziekte hierin bestaat dat  de U niet in staat is lief te hebben. Ondanks het genot dat hij samen met de zij beleeft.
De taal van dit werkje is poëtisch; dat herinner ik me ook wel van Duras.
Volgens dit artikel in De Gids gaat het vooral om de afwezigheid van iets, om de leegte. Ik weet het niet zo goed. De eerste keer dat ik dit las, deed het me vooral aan een bepaalde mode denken, een mode waarin bijvoorbeeld ook Wachten op Godot is ontstaan.
Maar Duras wil ik toch vooral serieus nemen. Het boekje geeft zich ook niet met één keer lezen gewonnen, dus moet ik het eerst nog maar eens herlezen.
(...)
Bij herlezing viel me op, dat wat er beschreven staat, zelfs niet gebeurd hoeft te zijn: U zou haar hebben kunnen betalen. U zou hebben gezegd: U zou enige dagen achter elkaar elk nacht moeten komen. Zij zou u lang hebben aangekeken en dan zou zij u gezegd hebben dat het in dat geval erg duur was.
En meer van dit soort hypothetische zinnen; maar niet alléén, ook zinnen die de werkelijkheid schijnen weer te geven: Zij vraagt: Waarom nog meer? U zegt om op het stille geslacht te slapen, daar waar u niet kent. U zegt dat u wilt proberen daar, op die plek van de wereld, te huilen.
Soms gaan hypothese en werkelijkheid in één alinea samen: Elke dag zou zij komen. Elke dag komt zij. - Is het dan misschien zo, dat hij eerst zijn plan trekt (de zinnen met zou/den), waarna hij het plan ten uitvoer brengt (de aantonende wijs)?
Zij weet dat hij in de greep is van de ziekte van de dood. Hij vraagt haar hoe ze dat weet. Zij antwoordt: Dat hij die in haar greep is, niet weet dat hij hem in zich draagt, de dood. En ook dat hij dood zou zijn zonder voorafgaand leven om aan dood te gaan, zonder enig weten te sterven aan welk leven ook.
Een raadselachtige zin, waarop niet één-twee-drie een antwoord te geven is.
Hij noemt de zee zwart, dat kan niet volgens haar. Duras beschrijft de vrouw enkele keren liggend in het bed als in een 'witte plas van de witte lakens'. Zij zelf maakte me op die tegenstelling zwart-wit opmerkzaam in haar nawoord, waarin ze wat regie-aanwijzingen geeft voor een toneeluitvoering van dit stuk. (Duras maakte ook veel films.)
Centraal lijkt me toch de onmogelijkheid van de U-figuur te kunnen liefhebben. Zij lijkt het wel te kunnen, maar heeft een andere levensinstelling: Ik zou niets willen weten op de wijze waarop u, u weet, met die aan de dood ontsproten zekerheid, die ongeneeslijke eentonigheid, elke dag, elke nacht van uw leven aan zichzelf gelijk, met die dodelijke werking van het ontbreken van het liefhebben.
Aan het einde van het verhaal is de zij weg. Hij onthoudt van het hele samenzijn slechts die woorden die zij gezegd heeft: dat hij lijdt aan de ziekte van de dood.

Zij ligt daar steeds, als een object.

Aan het eind van het verhaal is zij weg. De slotzin luidt: Inmiddels heeft u die liefde kunnen leven op de enige wijze die voor u mogelijk was, haar verliezend vóór zij er was.

Een jonge Duras. Haar echte naam was Marguerite Donnadieu

Duras op latere leeftijd

Een bewerking voor het toneel.

Een kort stukje documentaire waarin Duras iets over haar jeugd (geboren in Indochina) vertelt.  

Marguerite Duras leefde van 1914 tot 1996; ze werd geboren in Saigon, en had een moeilijke jeugd.  Haar vader stierf jong, haar broers terroriseerden het huishouden. Haar moeder verwaarloosde haar dochter. Duras begon als middelbare scholier een verhouding met een oudere Chinees, die haar veel geld verschafte en ook met haar wilde trouwen. Maar rassenscheiding maakte dit onmogelijk, en het gezin reisde af naar Frankrijk. Duras zag de minnaar nooit meer terug. Dit autobiografisch verhaal heeft ze beschreven in de roman De Minnaar dat ook verfilmd is.

Boek De Minnaar, autobiografisch

Script van Hiroshima Mon Amour, begin Nouvelle Vague.

Duras schreef een groot aantal boeken, en maakte ook films. Beide in indrukwekkende aantallen. Ik las ooit al  De schrijfster, waar ik graag nog een keer op terug zal komen. Voor Hiroshima Mon Amour uit 1959 schreef zij het script. De film wordt geacht aan het begin van de beweging La nouvelle Vague te staan.

The Birds, Alfred Hitchcock, 1963

Poster

Als adolescent las ik het boek De vogels van Daphne du Maurier. Ik zeg 'boek', maar het zou ook best een verhaal in een boek geweest kunnen zijn.

Het was zo'n geschiedenis die je bijblijft. Met alle onwaarschijnlijkheid ervan kon je toch de angst van die aanvallende grote vogels heel goed voorstellen, zeker omdat ze in zo'n massa optraden.

Ik wil het boek zeker nog een keer lezen, maar heb nu maar eens de film gezien van Alfred Hitchcock. Ik heb nu al aardig wat films van hem gezien, deze ontbrak er nog aan.

Wat me anno 2015 wel opviel, was hoe traag  Hitcocks films zijn.

Maar dat is dan ook een tijdsbeeld, tegenwoordig zijn de films veel sneller dan destijds.

 

Dit is de plaats des onheils

Hoofdfiguren in de film zijn Melanie Daniels, gespeeld door Tippi Hedren; Mitch Brenner, haar geliefde, door Rod Taylor; zijn zus Cathy en moeder Lydia, gespeeld door respectievelijk Veronica Cartwright en Jessica Tandy. Mrs. Bundy wordt vertolkt door Etehel Griffies.

Melanie, Cathy en Mitch

Mitch, Melanie en Lydia

Lydia Brenner

De vogels maken zich op voor de strijd vlak bij school.

Melanie met de schoolkinderen op de vlucht; btw is hier te zien dat er ook een zwartwit versie bestond van de film, naast de kleurenversie die ik zag.

Ethel Griffies, als Mrs. Bundy

Het verhaal is, dat Melanie een koppeltje parkieten koopt voor Mitch, die zij toevallig ontmoet in een dierenwinkel. Ze reist naar Bodega Bay, waar hij woont, en zet de vogels in zijn huis, als geschenk voor zijn zusje Cathy.
Ze vaart terug de baai over, en wordt aangevallen door een meeuw. Dat is de eerste waarschuwing. Allengs worden de vogel-aanvallen groter en ernstiger. Lydia treft een man die gedood is;

Gevonden slachtoffer van een vogel-aanval. 

Melanie vindt het gedode lichaam van de dorpsonderwijzeres, die haar leven geofferd heeft voor het redden van de kinderen.

Kinderen op de vlucht voor de vogels.

In het dorp wenst niemand te geloven dat er iets ernstigs aan de hand is, behalve de man die meent dat het einde der tijden daar is. De familie Brenner trekt zich samen met Melanie terug in huis, alle ramen en deuren worden gebarricadeerd. Het mag niet baten, ze komen toch binnen, en Melanie raakt in een shock.

De familie probeert heel voorzichtig het huis uit te komen, en in de auto te stappen. Dat lukt, ze trekken weg. Einde film.

 

Een ander einde hield in, dat ze naar San Francisco reden, en onderweg door de vogels werden aangevallen op het canvas dak van de auto. Dat liep behoorlijk slecht af, nog eens te meer omdat op de brug naar San Francisco hele drommen vogels zaten. Hitchcock heeft dit einde niet kunnen realiseren, het zou nog eens zo veel maanden méér werk zijn geweest.

Een 'teaser-trailer'  van Hitchcock.  

Gewone trailer. 

Spotprent

 

Er zijn nog wel meer van dit soort plaatjes op internet te vinden.

Gelukkig dat hij altijd zijn kalmte bewaart....

Hier hebben we alles inéén.... ;-)

Ik kan me vergissen, maar ik heb de indruk dat The Birds niet zo vaak vertoond wordt op de televisie. Vandaar dat ik de dvd's bij de bieb heb geleend. Er zat meteen een documentaire bij over de film, waarin onder anderen Tippi Hedren en Rod Taylor als veel oudere mensen terugkeken op hun rol, en vertelden hoe de film gemaakt was. Interessant was bijvoorbeeld dat soms gebruik gemaakt werd van een schilder, bijvoorbeeld voor een blik op het landschap achter de baai. Voor de vogels maakte men gebruik van tamme exemplaren, maar ook van nepvogels en trucages. Het maken kostte zeer veel tijd, en vermoeide de hoofdrolspeelster een keer zo zeer, dat ze een week lang moest bijkomen. Dat moet geweest zijn bij de aanval op Melanie op zolder, die plaats vond met echte vogels aan elastieken banden.

De kinderen die vluchten lopen op een loopband, de rest werd erachter gemonteerd. De geluiden in de film zijn een mengsel van echte vogelgeluiden en elektronische geluiden.  

 

De oorzaak van de aanvallen van de vogels wordt niet besproken. Je gist ernaar, of het wellicht te maken heeft met de twee 'lovebirds' die Melanie daarheen gebracht heeft. Of is Melanie er de oorzaak, alles is immers begonnen met haar komst? Eén van de dorpelingen, een moeder, beschuldigt haar ervan. Maar waarom was zijzelf dan het eerste slachtoffer? Er is ook geopperd dat het psycho-analytisch verklaard zou kunnen worden uit de moederbinding tussen Mitch en Lydia. Uiteindelijk meent men, dat The Birds model staan voor het kwaad dat ons redeloos kan overkomen.  

Ten slotte hier de bron voor de film 

En een jonge Daphne du Maurier.

Daphne du Maurier werd door mijn moeder gelezen, ze stond bij ons in de kast. Ik ken van haar onder andere Rebecca, dat by the way óók door Hitchcock is verfilmd!